İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı Vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... tarafından davacı müvekkil aleyhine 12/07/2023 tarihinde .... İcra Müdürlüğünün 2023/... sayılı icra takibi başlatılmıştır. Ancak davacı müvekkilin takip alacaklısı şahsa böyle bir borcu bulunmadığını, İcra takibine konu olan Keşidecisi müvekkil şirket ... Pazarlama İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti, lehdarı ... ... San. Tic. A.ş. Olan, Son Yetkili Hamil Müvekkil ... PAZ. İTH. İHR. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. tarafından Düzce ilinde bulunan ... Entegre firmasına gönderilmek üzere ... firmasına teslim edildiğini, tahsile verilen 20.06.2023 tanzim tarihli 800.000,00 TL bedelli düzenleme yeri ... olan çek söz konusu çekin taşınması işini gerçekleştiren ... tarafından yapılan taşıma işi esnasında çalındığını, söz konusu çeke ilişkin olarak .... Asliye Hukuk Mahkemesi 2023/... E. Sayılı dosyası ile ... ... San. Tic. A.Ş. 08.05.2023 tarihinde ödeme yasağı kararı aldırdığını, çek bizim tarafımızdan ... a.ş.'ye gönderildiğinde çekin arkasında ... A.Ş.'ye ait herhangi bir ciro olmadığını, bu nedenle çek çalındıktan sonra sahte kaşe ve imza ile ... a.ş. adına sahte ciro silsilesi oluşturulmuş olup gerek şirket kayıtları incelendiğinde gerekse ... a.ş. şirket kayıtları ve imza sirküleri incelendiğinde bu durum ortaya çıkacacağını, Mezkur çekin de aralarında bulunduğu çek ve senetlerin ... tarafından taşındığı esnada çalınmış olmaları sebebiyle müvekkil ... LTD. ŞTİ. tarafından yapılmış olan suç duyurusu tahtında ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/... Soruşturma no'su ile soruşturma başlatıldığını, Mezkur soruşturma kapsamında söz konusu çeklerin ibrazı halinde çekleri ibraz eden şüpheli şahıslar ile ilgili kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunulması ve çek asıllarının Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesi yönünde karar verildiğini, .... Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 08.05.2023 tarih ... E. Sayılı ödeme yasağı kararına istinaden çek bankaya ibraz edildiğinde hiçbir işlem yapılmadığını, buna rağmen sözde alacaklı ... kambiyo senedi vasfı taşımayan evraklarla ihtiyati haciz kararı alarak müvekkilimiz aleyhine icra takibi başlatmış ve hesaplarına bloke koydurttuğunu, işbu çeki ne suretle ele geçirdiği tarafımızca bilinmediğini, müvekkilinin uhdesindeyken ve ... firması tarafından kaybedilen mezkur çekin iyiniyetli olmayan kişilerlerce ele geçirildiği, takibe konu çeklerin fotokopisinde görüleceği üzere kim tarafından verildiği belli olmayan sahte bir kaşe ve imza ile var olmayan bir çeke dayanarak takip başlatıldığını, farklı ilde farklı kişiler tarafından düzenlenmiş, lehdarları farklı olan, farklı kişilere ciro edildiğini, ...'ya teslim edilmiş olan ve davamıza konu olmayan başkaca İcra Takiplerine konu edilmiş çeklerin yetkili hamilinin benzer kişiler olması hayatın olağan akışına hiçbir şekilde uygun olmadığı, davalının kötüniyetli olduğuna şüphe bulunmamaktadır.Aynı davalı tarafından dava konusu çek haricinde başkaca bulunan çekler de ilgili bankalara ibraz edildiğini ve savcılık kararı gereği el konulmuştur. İşbu çeklerin tamamı farklı şehirlerden keşide edilmiş kargo taşıması sırasında çalınmıştır. Hayatın olağan akışında herhangi bir ticari ilişkisi olmayan farklı keşidecilerin çeklerinin ilgisiz bir firma tarafından yasal bir şekilde elinde bulundurup ibraz edebilmesi mümkün olmadığını, Dava konusu çek haricinde yukarıda listesi bulunan ve davalı tarafından ibraz edilen çekler ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/... Soruşturma no'su ile başlatılan soruşturmaya konu olan, çeklerin ibrazı halinde çekleri ibraz eden şüpheli şahıslar ile ilgili kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunulması ve çek asıllarının Cumhuriyet Bassavcılıgına gönderilmesi yönünde karar verilen çekler olduğunu, mezkur çekin ... A.Ş.'ye teslim edildiği tarihteki ön ve arka yüz görüntüleri ile tevdi bordrosu ekte sunulmuş olup, görüleceği üzere söz konusu kambiyo senetlerinin ... firması tarafından kaybedilmesinden önceki yetkili hamili davalı değil, müvekkil olduğunu, ... A.Ş.'den sonra ciro silsilesinde yer alan ...Teks. ... Ltd. Şti. İle ... A.Ş.'nin hiçbir ticari bağı bulunmamaktadır. Yine aynı şekilde ciro silsilesinde ...Teks. ... Ltd. Şti.'den sonra yer alan ... Ltd. Şti., ... A.Ş., ... A.Ş. Şirketileri de hiçbir ticari ve vergi kaydı olmayan bir şirket olarak çıktığını, bu nedenle müvekkilinin ve ... a.ş.'nin ticari kayıtlarının bilirkişiler marifetiyle incelenerek bu şirketlerle herhangi bir ticari bağının olup olmadığının araştırılması ve o dönemde ticari faaliyetinin bu çekler için düzce ilinde bulunan divapen entegre ürünleri firmasına tahsil amaçlı gönderildiğinin ortaya konulması gerektiğini beyanla; cirolanıp kargo şirketine teslim edilen çekler kargo aşamasında çalındıktan sonra tarafımızla ve ... A.Ş. ile hiçbir ticiari bağlantısı olmayan ...Teks. ... Ltd. Şti. ve ... Ltd. Şti., ve ... A.Ş., ve ... A.Ş.'ye geçtiğini, Mezkur kambiyo senedinin ziyaı öncesinde yetkili hamili olan ve söz konusu kambiyo senedini tahsil için ... A.Ş.'ye teslim eden müvekkil ile diğer cirantaları ve keşidecisi, haciz tehdidi altında olduğunu, Söz konusu kambiyo senedinin yetkili hamili, yani hukuken esas alacaklısı konumundaki müvekkil, mezkur kambiyo senedinin ... şirketince kaybedilmiş olması nedeniyle bedelini tahsil edemediği gibi çeki eline geçiren kötüniyetli kişilerce tedavüle sokulması nedeniyle ciranta sıfatıyla borçlu sıfatını da haiz olduğunu, müvekkili, mezkur çekin bedelini tahsil edemediği gibi bir taraftan da kambiyo senetlerine mahsus icra takibi tehdidi altında bu çekin bedelini ödemeye zorlandığını, dava konusu çek davalı ... tarafından .... İcra Dairesi 2023/... sayılı dosya ile takibe konu edildiğini tüm açıklanan bu nedenlerle; .... İcra Dairesi 2023/... sayılı icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, aksi takdirde kabul görmemesi halinde icra dosyasına yapılmış/yapılacak olan ödemelerin Sayın mahkemece nihai karar verilinceye kadar mahkemenizin belirlemiş olduğu teminat bedeli karşılığında davalıya ödenmemesi yönünde-ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davacı müvekkilin davalıya borcu olmadığının tespit edilmesini, Davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile %20 kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini,
-Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı yan, sair çeki dava dışı ... ... San. Tic. A.Ş. ile yapmış olduğu ticari ilişkiye binaen tanzim etmiş olup dava dışı lehtara gönderilmek üzere kargoya verdiğini ancak kargo ile taşınması sırasında kendisinin hamili olduğu çeklerin çalındığını, davalı müvekkil şirketin sair çeki kötüniyetli olarak ele geçirdiğini iddia etmiştir. Ancak iddianın aksine çekin meşru hamili müvekkil şirket olup ticari faaliyet neticesinde sair çek ciro ve teslim ile iktisap edildiğini, ...'na ait ... seri numaralı, 20.06.2023 keşide tarihli, 800.000,00 TL bedelli çekin, keşidecisi davacı, lehtarı ... ... San. Tic. A.Ş. olup, arka sayfasında sırasıyla lehtar, dava dışı üç farklı şirket ve en son ... ... Ve Tic A.Ş satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla müvekkil şirkete işbu çeki ciro ettiğini, davacı yan çekin kargoya verildiği sırada çekin arkasında ... ... San. Tic. A.Ş.'ye ait ciro olmadığını bu nedenle çek çalındıktan sonra sahte kaşe ve imza ile dava dışı lehtar adına sahte ciro silsilesi oluşturulduğu iddia edildiğini, iddia gerçeği yansıtmamakla birlikte kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı ilkesi geçerli olduğunu, müvekkili şirket sair çekin dış görünüşüne güvenerek, alacağı tahsil amacıyla ciro ve teslim ile iktisap etmiş olup süresinde muhatap bankaya ibraz edilmiştir. Ancak çekte ödeme yasağı kararı bulunduğu öğrenildiğini, olup alacağın tahsili amacıyla sair çeke istinaden .... İcra Dairesi'nin 2023/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış ve davacı yanın dilekçesinde belirttiği .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına fer'i müdahilik talebinde bulunulduğunu, dava konusu çek müvekkil şirket ile ... ... Ve Tic A.Ş arasındaki ticari ilişki sebebiyle ciro edilmişse de çekte "illetten mücerretlik" ilkesinin geçerli olması sebebi ile müdahil konumunda bulunan müvekkil şirketin çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunduğunu, itiraz eden ve icra dosyasına yapılacak ödemelerin tedbiren takip alacaklısı müvekkil şirkete nihai karar verilinceye kadar ödenmemesi kararı verilmesine neden olan davacı yanın %20' den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, müvekkil şirketi, sair senedin dış görünüşüne güvenerek düzgün ciro silsilesi ile ticari hayata uygun olarak iyiniyetle iktisap ettiğini, kabul sair çekin lehtarının imzasının sahte olması durumunda dahi davacı keşidecinin takibe konu borçtan sorumlu olduğunu, Davanın reddini, İtirazının haksız ve kötüniyetli olması sebebiyle davacının %20' den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir
Mahkememizce .... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne, .... İcra Dairesi'ne ve ... CBS'ye müzekkere yazılmış gelen cevabi yazılar incelenerek mahkememiz dosya arasına alınmıştır.
.... Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 10/12/2024 tarihli bilirkişi raporundan özetle; "... Davacı tarafça incelemeye ibraz edilen 2023 yılı yevmiye ve kebir defterlerinin E deftere tabi olduğu, E- deftere tabi yasal defterlerinin E- Beratlarıın yasal süresinde verildiği, sadece açılış tasdikine tabi envanter defterinin açılış tasdikinin ise yasal süresinde yaptırıldığı, davalı tarafça yasal defter kayıtları incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle dava konusu çekle ilgili olarak davalı yasal defter kayıtları üzeride herhangi bir tespit yapılamadığı, yine özellikle davalının kendisinden önceki ciranta konumunda bulunan ... şirketi ile ticari ilişkisi olup olmadığı hususunda herhangi bir inceleme yapılamadığı, Dava konusu çekin ilk önce davacı taraça dava dışı ... Şirketi adına keşide edildiği, ... Şirketinin 1.ciranta olduğu ve davalının ise ciro silsilesinde son ciranta olduğu ve davalı tarafça çekin arkasının yazdırıldığının tespit edildiği, davacı yasal defter kayıtları dışında davalıda dahil olmak üzere diğer cirantaların yasal dfeter kayıtları incelenmediğinden usulüne uygun ciro silsilesi kurulup kurulmadığı hususunun tespit edilemediği, Dava konusu çekin ... şirketinin imzası taklit edilerek ciro edildiği iddiasının sayın mahkemenin takdirinde olduğu, Açıklamalar neticesinde davacı tarafça adına çek keşide edilen ... şirketi arasında yoğun bir ticari ilişkinin mevcut olduğu, dava konusu çekin ticari ilişki kapsamında ... şirkete çıkışının yapıldığı ancak söz konusu çekin yine ... Şirketinden geri iade işleminin yapıldığı, Sonuç ve kanaatine varıldığı hakkındaki takdir Sayın Mahkemenin olmak üzere, Saygı ile arz ederiz. ...." şeklinde rapor görüşü bildirmişlerdir.
.... Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 25/11/2025 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; "... davacıya ait yasal defter kayıtlarına göre dava konusu çekin ... A.Ş.'ye çıkışı ve ... A.Ş.'den iadesi ödeme yasağı kararından önce gerçekleşmiş görünmekte, davacının çeklerin çalındığı ve muhasebesel düzeltme amacıyla iade kaydı yapıldığı yönündeki beyanı dosyada mevcut delillerle desteklenmemekte, ters kayıt işleminin yalnızca davacıya ait çeklere özgü olduğu yönündeki açıklama defter kayıtlarıyla örtüşmemektedir. Davalının çeki hangi tarihte iktisap ettiği hususu ise davalı defterleri incelenmediğinden tespit edilememiş olup belirlenen tek tarih icra takip tarihidir. İktisap tarihi ve iyi niyet hususu mahkemenizin takdirindedir. Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde bilirkişi kök raporunda herhangi bir değişiklik meydana gelmemiş olup, takdir Sayın Mahkemenin olmak üzere, Saygı ile arz ederim. ...." şeklinde rapor görüşü bildirmişlerdir.
Bilirkişi kök ve ek raporları mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Dava; 20/06/2023 keşide tarihli ... seri numaralı çeke dayalı başlatılan .... İcra Dairesi'nin 2023/... E sayılı takip dosyasında çekin kargoda çalınmasından dolayı keşideci olan davacının son hamil olan davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
.... İcra dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyanın incelemesinde; davalı ... tarafından davacı ... ve diğer cirantalar aleyhine 10/07/2023 tarihinde dava konusu çek bedelleri üzerinden toplam 888.246,58 TL üzerinden ilamsız takip başlatıldığı, davalının yasal süresi içerisinde takibe, borca itiraz ile takibin durduğu ve taraflar arasında anlaşma sağlanamadığına dair arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği akabinde iş bu davanı
Huzurdaki asıl davada uyuşmazlığın; icra takibine konu ... / ... ... Şubesinin 20.06.2023 keşide tarihli ... seri nolu 800.000.00 TL bedelli çekten dolayı davacının borçlu olup olmadığı, davacı ile cirantalar ve davalı arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, ciro silsilesinin kopup kopmadığı, davalının çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı, davacının çeke dayalı başlatılan takip nedeniyle borçlu olup olmadığına ilişkindir.
Dava konusu çek yönünden .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında dava dışı çek lehtarı ... ... A.Ş tarafından zayi nedeniyle iptal davası açılmışsa da çekin ibraz edildiği akabinde işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Yine dava konusu çek yönünden ... CBS 2023/... soruşturma sayılı dosyasında soruşturmanın yürütüldüğü anlaşılmıştır.
Davalı tarafından icra takibine konu edilen çek nedeniyle davacı çek keşidecisi menfi tespit isteminde bulunmuştur. Dava konusu çekin davalı tarafından icra takibine konu edilmesi nedeniyle keşidecinin, davalının ciro yolu ile şeklen kendisine çeklerin intikal ettiğini beyanı ve iyi niyetli olduğuna ilişkin savunması karşısında borçtan sorumlu tutulup tutulmayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dava konusu çek 6102 sayılı TTK nın 3.kitabında düzenlen 5941 sayılı çek kanunu ve bu kanun uyarınca çıkarılan tebliğlere uygun tanzim edilen kıymetli bir evrak olup, TTK 670 ve devamı maddeleri gereğince çek, poliçe ve bono gibi bir kambiyo senedi olup, çeke 818 sayılı madde gereğince yapılan atıf nedeniyle TTK nın 780-823 maddeleri uygulanmaktadır.
TTK 687.maddesi gereğince, çekten dolayı kendisine başvuran kişi düzenleyen ve önceki hamillerden biri ile kendisi ile doğrudan doğruya var olan ilişkiye dayanan defilere başvuran yetkili hamile karşı kural olarak ileri süremez, ancak hamil çeki iktisap ederken, çekin keşidecisinin rızası dışında elinden çıktığını yada çekin karşılığının daha önceki elinde bulunduran kişiye, keşideci tarafından ödendiğini bile bile keşidecinin zararına hareket etmiş olması durumunda keşideci hamile karşı kötü niyet definde bulunabileceği tartışmasızdır.
Çeklerin devrinin nasıl yapılacağı 6102 sayılı TTK nın 788.maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre, emre yazılı kaydı ile veya bu kayıt olmadan belirli bir kişiliğine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile devir edilebilir, 6102 sayılı TTK nın 818.maddesine göndermesi ile TTK 684 maddesine göre ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile çekten doğan bütün haklar devrolunmuş olur.
Çekteki hakkın devrinin TTK 683.maddesi gereğince çek arka yüzüne veya çeke bağlı olan alonj adı verilen kağıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanması ile mümkündür. Bu nedenle cirantanın imzasını taşımayan, ciro sayılamaz. Böyle bir ciro ise çek üzerinde bulunan hakkın devrini sağlayamaz.
Yapılan açıklamalar doğrultusunda yapılan değerlendirmede; somut olayda davacının keşideci durumunda bulunduğu, davacı tarafça imza inkarına dayanılmamış olması karşısında çek üzerindeki ciro zincirinin görünüşte düzgün olması karşısında davalının meşru hamil olmadığını ispat yükünün davacıda olduğu, kaybolan ya da hırsızlık yoluyla elden çıkan çeklerin benzer cirantalardan ciro yoluyla devralınıp, icra takiplerine konu edildiği ile kargodan çalınan ve Türkiye'nin çeşitli yerlerinde kaybolan çek veya bonoların bir şekilde davalı şirketin eline geçtiğinin tespit edildiği, davacının davalı tarafın çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerektiği ki davacı tarafın mevcut defter ve muavin kayıtları, .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı çek iptali dosyası ve ... CBS 2023/... soruşturma sayılı dosyaları ile bu hususu ispatlamıştır. Davalının benzer ciro yoluyla iktisap ettiği çok sayıda ceza soruşturmasına ve menfi tespit/ istirdat davalarına konu çek bulunduğu, diğer cirantalar ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu ispatlayamadığı bilakis davacı tarafın ticari ilişkisini somut verilerle ispatladığı buna ilişkin belgelerin de dosya kapsamında olduğu, çekte son hamil durumundaki davalının dava konusu çekin elde edilmesinde iyi niyetli hamil olduğuna ilişkin kanaat oluşmadığı, denetlemeye ve hükme elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. Ayrıca koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddi gerekmiştir.
Açıklanan tüm bu nedenlerle davanın kabulüne, davacının dava konusu; ... ... ... Şubesine ait, 20/06/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı 800.000,00 TL bedelli keşidecisi davacı ... Paz. İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti olan Lehtarı ise ... ...A.Ş olan çek nedeniyle .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasında davalı hamile borçlu olmadığının tespitine, koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm verilmiştir.
Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜNE,
2-Davacının dava konusu; ... ... ... Şubesine ait, 20/06/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı 800.000,00 TL bedelli keşidecisi davacı ... Paz. İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti olan Lehtarı ise ... ...A.Ş olan çek nedeniyle .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasında davalı hamile borçlu olmadığının tespitine,
3-Koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
4-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 54.648,00 TL harçtan daha önceden ödenen toplam 14.106,40 TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 40.541,60 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 126.000,00 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; 269,85 TL Başvuru Harcı, 13.662,00 TL Peşin/nisbi Harcı, 444,40 TL Tedbir talebi harcı, 5.000,00 TL Bilirkişi ücreti, 170,00 TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 19.546,25 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,,
7-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nın 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
8-Davacı tarafça yatırılan teminatın HMK'nun 392/2. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden yahut ihtiyati tedbirin kaldırılmasından itibaren 1 ay içerisinde tazminat davası açılmaması halinde davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.15/04/2026