İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin davalı şirketin pay sahibi olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 437/5 maddesi gereğince bilgi alamayan her bir pay sahibinin bilgi alma ve inceleme davası açabileceğinin öngörüldüğünü, bu nedenle müvekkilinin huzurdaki davayı açma hakkı olduğunu, davalı şirketin genel kurulunun 25 Haziran 2024 tarihinde 2023 mali yılı erteleme üzerine olağan toplantısını yapmak üzere toplantıya çağrıldığını, 2023 mali yılına ilişkin olağan genel kurulu 21 Mayıs 2024 tarihinde toplandığını, finansal tabloların müzakeresi ve buna bağlı konuların görüşülmesinin ertelenmesi talebinde bulunulması üzerine bir kısım maddelerin görüşülmesinin ertelendiğini, müvekkilinin finansal tabloların müzakeresi ve buna bağlı konuların görüşülmesinin ertelenmesine neden olan sorularını şirkete bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında ilettiğini, ancak davalı şirket tarafından bunlara karşı gönderilen cevabi ihtarnamede sorular karşılanmış gibi görünse de gerçekte bir kısmının cevaplanmadığını, bir kısmının geçiştirildiğini, müvekkili tarafından ertelenme üzerine 25 Haziran 2024 tarihinde toplanan genel kurulda daha önce sorulup şirket tarafından karşılanmayan ve geçiştirilen sorulara tekrar yönelttiğini ve gerekli defter ve kayıt, yazışma ve belge inceleme taleplerini sunduğunu, ancak müvekkilinin taleplerinin önemli büyük bir kısmı ve inceleme talepleri taraf olduğu üç adet sözleşme hariç tamamının gerekçesiz ve haksız olarak reddedilerek cevapsız bırakıldığını, müvekkilinin bilgi alma ve inceleme talepleri haksız olarak reddi ile toplantıda kararların müzakeresi söz konusu olmadığını, sözde bir müzakere varmış gibi göründüğünü ancak gündem maddelerinin tamamının müzakere edilmeksizin karara bağlandığını, bilgi alma ve inceleme hakkının pay sahiplerine sağlanan en önemli bireysel hakların başında geldiğini ve sınırlandırılamayan veya kaldırılamayan vazgeçilmez bir hak olduğunu, davalı şirketin incelemeye sunmakla mükellef olduğu bazı belgeleri pay sahiplerinin incelemesine hiç sunmadığı gibi, incelemeye sunduğu bazı belgelerde de bulunması gerekli içerik bulunmadığını, ve bu yolla pay sahiplerinin bilgi alma ve inceleme hakkı ihlal edildiğini, davalı şirket yönetiminin ilişkili taraf kabul edilen şirketlerin de yönetimde bulunan aynı kişilerden oluştuğunu, hali hazırda birçok ilişkili taraf şirketlerinde müvekkilin ve bu şirketlerin yönetiminde bulunmayan diğer pay sahiplerinin bilgi alma ve inceleme hakkını mütemadiyen ve sürekli olarak ihlal ettiklerini, genel kurulda bilgi vermekle yükümlü olan yönetim kurulunun mesnetsiz ve yersiz gerekçeler ileri sürerek müvekkilinin bilgi alma ve inceleme istemlerini haksız olarak geçiştirerek reddettiklerini beyan ederek davanın kabulüne karar verilerek, ortakların şirketten alacakları ile ilgili olarak, mutabakat mektubu gönderilmiş olmasına rağmen mutabakat mektuplarına cevap ileri sürülerek bağımsız denetçi tarafından sınırlı olumlu görüş verilmesine karşın, gerçekte gönderilmiş mutabakat mektupları bulunup bulunmadığı ve bu hususta mutabakat sağlanıp sağlanmadığı, şirket tarafından 2022 yılından itibaren ödenmeye başlayacağı daha önce müteaddit kereler belirtilmiş olmasına rağmen ortaklar yerine dava dışı ilişkili taraflardan ...Ticaret AŞ'ye geri ödeme yapılması nedeniyle yöneltilen bankalara neden ilişkili taraf ...'ya geri ödeme yapılması için başvuruda bulunurken ortaklara geri ödeme yapılması için onay başvurusu yapılmadığı, ortaklara hiç geri ödeme yapılmayıp ilişkili taraf ...'ya öncelikli olarak geri ödeme yapılmasına ilişkin sözleşmesel bir dayanak bulunmadığı, davalı şirket tarafından ortaklar ile ...'ya borçların göre ödenmesi koşullarındaki farkın neler olduğu, ilişkili taraflardan ... ye verildiği belirtilen 42.769.823 TL tutarındaki hizmetle ilgili hangi teknik ve iş geliştirme danışmanlıklarının verildiği ve ödenen ücretlerle birlikte karılımları, bu danışmanlıklarda kaç kişinin görevli olduğu, görevlendirilen üst düzey yöneticilerin kimler olduğu, bağımsız denetimden geçmiş ... ye göre düzenlenmiş finansal tablolara göre şirketin net karı 737.107.726 TL görünmesine rağmen, pay sahiplerinin incelemesine sunulmayan VUK a göre düzenlenmiş finansal tablolarda 942.317.848 TL zarar edildiğinin bildirilmesi üzerine VUK a göre düzenlenen tablodaki zararın sebebinin ve zarara sebep olan tüm kalemlerdeki farklılıkların ne olduğu, kar dağıtılmama sebebinin ne olduğu, davalı şirketin birden bire 2021 mali yılında uygulamaya başladığı, ödediği tutarlar ise 2022 mali yılında çok ciddi artış gösterdiği gibi 2023 mali yılında daha da ciddi artış gösteren garantörlük komisyonu uygulaması ile ilgili olarak müvekkiline yöneltilmiş olan ..., ...'nin tek seferlik olarak garantör olduğu kredileri kapsamasında bankalar 2023 yılı sonuna kadar 67.418.514 USD ödenmiş olması yanında 2021 yılından bu yana ...'ya da 108.046.210 TL garantörlük komisyonu ödemesinin emsallere uygun olup olmadığı, hesaplamaların USD cinsinden yapılıp ödemelerin TL cinsinden yapılmasına rağmen 2021 mali yılından bugüne kadarki komisyon ödemelerinin USD karşılıkları ve toplamları ne olduğu, her ay için değişkenlik gösterdiği belirtilen garantörlük komisyonu oranlarının her için ayrı ayrı rakamsal olarak neler olduğu, grup şirketlerin kullanmış oldukları teminat mektuplarının yıllar itibarıyla her ay değişkenlik gösterdiği belirtilen komisyon oranlarının liste halinde neler olduğu, grup şirketleri ayrı ayrı ne tutarlarda teminat mektupları kullandığı, grup şirketlerin kullandıkları teminat mektupları kapsamında ayrı ayrı ne tutarda komisyon ödediği, ...'nin kar etmesine rağmen garantörlük komisyonu zamanında ödemeyip üzerine bir de faiz yükleme katlanılmasının sebebi hususlarına ilaveten 2021 mali yılı öncesi uygulaması bulunmayan bu garantörlük komisyonlarının muvazaalı şekilde fon aktarımı şüphesi doğması nedeniyle şüpheleri giderecek her türlü bilgi ve belgelerin tamamı, ilişkili taraf ...'ya yapılmakta olan borç ödemelerinde şirketi elinde nakit bulunmasına rağmen ödeme yapılmayıp gecikilmesinin nedeni, uygulanan faiz oranları ve vadeleri ile diğer şartların neler olduğu, bankalardan borcun ödenmesine yönelik onay alınmakta gecikilip gecikilmediği ve bu borç ilişkisindeki edim ve karşı edimlerin cinsleri ve vadeleri ile birlikte ve bu işlem neticesinde elde edilen kar veya zararın ne olduğu hakkında özenli, gerçeği aynen yansıtan, dürüst hesap verme ilkelerine uygun, doyurucu içeriği ve niteliği haiz bir şekilde yazılı bilgi verilmesi ve davalı şirketin ilişkili taraf ...'ya borçlarını öderken, ortaklara borçlarını ödememekte dayanak olduğu belirtildiği kredi kurumları ile imzalanmış diğer sözleşmeler örneğin 30 Mart 2018 tarihli Kredi Sözleşmesi, ödemeleri yaptığı ilişkili taraf ... ile sözleşmeler ve sair finans belgelerinin ve bunların varsa tadil metinlerinin, ayrıca ortak olmayan ...’ya ödeme yapılması için bankalardan alınmış onayların ilgili kısımlarını, İlişkili taraf ...’e verildiği belirtilen danışmanlık hizmetlerinin gerçekten verildiğine Şirket tarafından dayanak gösterilebilecek, sözleşme, defter, kayıt, belge ve yazışmaların ilgili kısımları, İlişkili taraf ...A.Ş.’den alınan 7.329.951 TL tutarındaki danışmanlık hizmetlerine ilişkin dayanak sözleşme, defter, kayıt, belge ve yazışmaların ilgili kısımları, İlişkili taraf ...A.Ş.’den alınan 9.262.258 TL tutarındaki hizmetlere ilişkin dayanak sözleşme, defter, kayıt, belge ve yazışmaların ilgili kısımları, VUK’a göre düzenlenmiş finansal tablolar, Şirket’in birdenbire 2021 mali yılında ortaya çıkıp 2022 mali yılında fahiş oranda artış ve 2023 mali yılında daha da fahiş oranda artışla devam eden garantörlük komisyonu uygulaması ile ilgili olarak incelemek istediği: Garantörlük komisyonlarının hesaplanmasına yönelik defter, kayıt, belge ve yazışmaların ilgili kısımları, Kullanılan kredilerin tutar, bakiye, faiz oranlarına ilişkin sözleşme, defter, kayıt, belge ve yazışmaların ilgili kısımları, ...’nın, bu kredilere vermiş olduğu kefalet, garantörlük ve sair teminatın verilmesine ilişkin sözleşme, defter, kayıt, belge ve yazışmaların ilgili kısımları, Garantörlük komisyonu ödenmesine ilişkin karşılıklı anlaşmalara ve tutarlar bakımından mutabık kalınmasına ilişkin ilişkin sözleşme, defter, kayıt, belge ve yazışmaların ilgili kısımları, Grup şirketlerinin kullanmış oldukları teminat mektuplarının, tutarları, komisyon oranları, yaptıkları komisyon ödemelerine ilişkin teminat mektupları, sözleşme, defter, kayıt, belge ve yazışmaların ilgili kısımları Yine verilen cevaplarda bu ödemeler için bankalardan onay alındığı belirtilmekle, bankalarca verilen onayların ilgili kısımları, Muvazaalı şekilde fon aktarımı şüphesini giderecek ilave her tür sözleşme, defter, kayıt, belge ve yazışmalar, ...’e sağlandığı belirtilen danışmanlık hizmetlerine ilişkin sözleşme, defter, kayıt, belge ve yazışmaların ilgili kısımları ile hizmete ilişkin hangi konularda, hangi tutarlarda hizmet verildiği ve edinilen faydalara ilişkin bir rapor, İlişkili taraf ...’ya yapılmakta olan borç ödemelerinde gecikilerek faiz ödenmesine de katlanılması nedeniyle, borcun geri ödenmesinde bankalardan alınan onayların ilgili kısımları, şeklinde incelenmesi talep edilen sözleşme, defter, kayıt, yazışma ve belgeleri incelemeye açması ve tasdikli suretlerini müvekkilemize vermesi için davalı Şirket’e talimat verilmesine, bir uzman veya uzmanlar eşliğinde ve tarafımızca da katılım sağlanarak bu incelemenin genel kurul dışında yapılmasına, karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde;
Davalı vekili davaya cevabında özetle: davacının şirketin bütün finansallarına erişim ve uzun bir inceleme fırsatı elde ettiğini, davacının 06 Mayıs 2024 tarihinden itibaren şirketin merkezinde hazır bulundurulan finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, bağımsız denetleme raporu ve bağlılık raporu ile şirket hakkında bilgiye ulaştığını, pay sahibinin 21 Mayıs 2024 tarihli genel kurul toplantısının TTK 420.md uyarınca ertelenmesi talebinde müvekkili şirkete yönelttiği herhangi bir sorusu bulunmadığını, müvekkili şirket tarafından verilen yazılı cevap, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeği uygun, pay sahibinin yeterli derecede aydınlatan ve pay sahibinin haklarını bilinçli bir şekilde kullanabilmesine imkan veren bir cevap niteliğinde olduğunu, cevabi ihtarname, pay sahibinin tüm sorularına karşılık gerçeği aynen yansıtan doğru, yalan ve aldatıcı olmayan içerik ve somut bilgilerden oluştuğunu, müvekkili şirket tarafından karşılanmış, geçiştirilmemiş ve cevapları verilmiş olan sorularını 25 Haziran 2024 tarihli ertelenen genel kurul toplantısında davacının bir kez daha ve tekrar yöneltmesi üzerine toplantıya katılan yönetim kurulu üyesi tarafından bilgi alma ve inceleme hakları kullandırılarak, pay sahibi davacının yanı sıra pay sahibi ...'in de tüm talepleri ve soruları cevaplandığını, davacının ve diğer pay sahibinin haksız olarak reddedilen veya cevapsız bırakılan herhangi bir sorusu veya talebi bulunmadığını, pay sahibine şirket ticari defterlerinin verilmesi, şirke sırlarının orantısız bir şekilde ortaya dökülmesi anlamına geldiğini, TTK md. 437/4 fıkrasında şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekeceğinin yazılı olduğunu, oysa ki davacının taleplerinin bu sorulardaki gibi olmadığı, tam aksine sadece şirkete zarar vermek ve şirketin ticari sırlarını ifşa etmek ve şirkete karşı kötüniyetli davalara altlık yapabilmek için aldığının aşikar olduğunu, davacının şirketin esas olarak hazırladığı finansal tabloları zaten aldığını, ancak davacı taraf her nedense bu finansal tablolarla yetinmediğini, bağlılık raporunun, bilançoların esas alındığı tabloyu değil de VUK a göre hazırlanan finansal tabloları talep ettiğini, 25 Haziran 2024 tarihli 2023 yılı ertelenen olağan genel kurul toplantısında TTK nın tüm hükümlerine uygun olarak, tüm mali tablolar ve raporlar dürüst resim ilkesine uygun olarak hazırlanıp pay sahiplerinin incelenmesine sunulduğunu, ... tarafından hazırlanan mali tablolar ve raporları ile şirketin ekonomik ve mali durumunun açıklığa kavuşturulmuş olduğunu, pay sahiplerinin nitelikli ve yeterli bilgiye ulaştığını davacı pay sahibinin ilave bilgi ve belge talepleri ile finansallarda belirsizlik olduğu iddia ederek sorduğu sorulara ...tarafından açık, şeffaf, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun cevaplar verildiğini, ...TTK 437/1, TTK 437/2, 427/4 ve 437/6 daki tüm gereklilikleri göz önünde bulundurarak 25 Haziran 2024 tarihli genel kurul toplantısını gerçekleştirdiğini, TTK md 437 sınırlaması dışında kalan şirket sırrı ve korunmaya değer şirket menfaatleri gözetilerek pay sahiplerinin bilgisine sunulmayacak konular yönünden cevap oluşturulmamış olması TTK nin emri gereği olduğunu, yönetim kurulunun TTK hükümlerine uygun davranmak durumda olduklarını, davacının bilgi alma taleplerinin cevapsız bırakılmadığını ve haksız olarak reddedilmediğini ve ertelenmediğini, davacının TTK md 437/5 anlamında bilgi almayan pay sahibi olmadığından huzurdaki davanın haksız olarak ikame edildiğini, beyan ederek tüm bu sebeplerle TTK 437/1 md. Sinde yazılı belgelerin yasaya uygun olarak şirket merkezinde pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulmuş olması, gerek cevabi ihtarnamede gerek 25 Haziran 2024 tarihli genel kurul toplantısı sırasında bilgi alma ve inceleme hakkının doyurucu bir şekilde karşılanarak kullandırılmış olması, bilgi alma hakkı kapsamında verilen bilgilerin özenli ve gerçeği uygun hesap verme dürüstlük ilkelerine uygun olması karşısında davacı pay sahibinin TTK 437/5 maddesinde koşulları oluşmayan bilgi alma ve inceleme davasının reddine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerine yükletilmesini talep etmiştir.
Genel kurul toplantı tutanağı, ihtarnameler, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
Dava, bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması istemine ilişkindir.
TTK md. TK m. 437/5 hükmünde bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması talebinin haksız yere reddedilmesi halinde, pay sahibine mahkemeye müracaat hakkı tanımıştır.
Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri, denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, m. 200 çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır.
Genel kurulda pay sahiplerine bilgi verme yükümü esas olarak yönetim kuruluna aittir. Yönetim kurulu, gündem ile sınırlı olmaksızın şirketin işleri hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Bilgi verme yükümlülüğü şirketin bütün işlerini ve bağlı şirketler ile hukuki ve ticari lişkileri de kapsar. Pay sahibinin talebi üzerine verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Maddenin gerekçesinde verilecek bilginin özenli, gerçek ve hesap verme ilkelerine uygun olması gerektiği belirtilmiştir. Yine gerekçede özenli kavramı baştan savma olmayan, sorunun karşılığı niteliğini taşıyan, ilgisiz konuları içermeyen anlamında olduğu açıklanmıştır. Gerçeğe uygunluk kavramı ile gerçeği aynen yansıtan doğru, yalan ve aldatıcı olmayan bilgi kastedilmiştir. Bu durumda verilecek bilgi, baştan savma ve ilgisiz konuları içermeyecek şekilde özenli, yalan ve aldatıcı olmayan, gerçeği doğru yansıtan, hesap vermeye yönelik, kapsamlı, içerikli ve belgeye dayalı bilgi olmalıdır.
İnceleme hakkı kapsamında şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir. (m. 437/4) İnceleme hakkı genel kurul içinde kullanılan bilgi alma hakkına bağlı bir haktır. Pay sahibine m. 437/4 kapsamında sağlanan inceleme hakkı m. 437/2 kapsamında genel kurulda sorulan sorularu ek olarak tanınmış bir haktır.
Davalı şirketin 25.06.2024 tarihli olağan genel kurul toplantısında sorulan sorular ve verilen cevaplar, ihtarnameler incelenmiş ve finansal yönden verilen cevapların yeterli olup olmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yapılmıştır. Mahkememizce sorulan sorulara verilen tüm cevaplar ile bilirkişi raporunda yapılan tespitler ve ihatarnameler ile davacının incelemesine sunulan belgeler birlikte değerlendirildiğinde; sorulara yeterli ve açıklayıcı cevaplar verildiği kanaati ile davanın reddine karar verilmiştir.
Yukarıda açıklandığı üzere ;
1- Davanın reddine,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettiğinden AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafın yapmış olduğu, 60,80 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar TTK 437/5 uyarınca KESİN OLMAK ÜZERE oy birliği ile karar verildi. 25/12/2026