ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
BİRLEŞEN ANTALYA ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ NİN ... /... ESAS ... /... KARAR SAYILI DOSYASI;
Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
DAVA: Davacı vekili asıl dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalılardan "... ... Tic, Ltd. Şti." arasında imza ile ... tarihli alım satım sözleşmesi kapsamında davalı şirket tarafından müvekkil şirkete ".... Kg ... ... *... Branda ve ... Kg ... cm x ... cm ... ... ... gr. ... Çöp Torbası" malzemesi satışı kararlaştırılmış, sözleşmenin toplam bedeli KDV Dahil ... -TL(...) olarak belirlenmiştir. Satışı yapılan malların ... parça halinde ilk teslimatı ... tarihinde, diğer teslimatlar ... ... ... .. tarihlerinde yapılmak üzere anlaştıklarını, bahsi geçen sözleşmenin imzası ile birlikte malzeme üretim ve tedarik bağlantısı karşılığında müvekkil şirket tarafından davalı ... ... ... Tic. Ltd. Şirketine; “... ... ... . ... Şubesi ... -... seri nolu ... keşide tarihli ... - TL(....) bedelli | adet çek, “... ... ... . ... ... ... -... seri nolu ... keşide tarihli ... - TL(...) bedelli | adet çek, ... ... ... . ... ... ... -.... seri nolu ... keşide tarihli ... - TL(...) bedelli | adet çek, ... ... ... . ... Şubesi ... -... seri nolu ... keşide tarihli ... - TL(....) bedelli 1 adet çek, ... .... ... . ... Şubesi ... -... seri nolu ... keşide tarihli ... - TL(... ası) bedelli | adet çek, ... ... ... . ... Şubesi ... -... seri nolu ... keşide tarihli ... - TL(...) bedelli | adet çek, “... ... ... . ... Şubesi ... -... seri nolu ... keşide tarihli ... TL(...) bedelli 1 adet çek, ... ... ... . ... Şubesi ... -... seri TL(...) bedelli 1 adet çek, ... ... ... . ... Şubesi ...-... seri TL(...) bedelli 1 adet çek, ... ... ... . ... Şubesi ... -... seri TL(...) bedelli 1 adet çek, ... ... ... . ... Şubesi ... -... seri TL(...) bedelli 1 adet çek, ... ... ... . ... ... ... -... seri TL(...) bedelli 1 adet çek, ... Şubesi ... -... seri TL(...) bedelli 1 adet çek, “... Şubesi ... -... seri TL(...) bedelli 1 adet çek, -...Şubesi ... -... seri TL(...) bedelli | adet çek, “...Şubesi ... -... seri TL(...) bedelli | adet çek, olmak üzere toplam ... adet, ... -TL(...) toplam bedelli çeklerin keşide edilerek teslim edildiğini, Davalı şirket ... ... ... Ltd. Şti. Sözleşmeye ve alınan çeklere istinaden müvekkil şirkete ... düzenleme tarihli” ... - TL(...) bedelli ve ... tarihli ... -TL (... ...) bedelli iade faturası olmak üzere toplam 2 adet iade faturası gönderdiğini, müvekkilinin kendisine taahhüt edilen mallar teslim edilmediğinden ve karşılıksız kalan faturanın iade faturaları ile geri gönderilmesi ile sözleşme kapsamında davalıya teslim edilen 21 adet çekin kendisine iadesini istediğini, çeklerin iade edilmesini beklerken davalının konkordato başvurusunda bulunduğunu, Antalya ... . Ticaret Mahkemesi ... /... Esas sayılı dosyasında 1 yıl kesin mühlet kararı verildiğini, dava konusu çeki iade etmeyen davalı ... ... A.Ş.,"...Şubesi ... -... seri nolu ... keşide tarihli .... -TL(...) bedelli 1 adet çek"i Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi .../... E. Sayılı dosya ile takibe koyduğunu, taraflarınca söz konusu icra takibinin iptaline ilişkin dava açıldığını, Antalya ... . İcra Hukuk Mahkemesi ... /... E. Sayılı dosya ile görüldüğünü, öncelikle ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile, dava konusu çek hakkında açılmış Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi .../... E. Sayılı icra dosyasının tedbiren durdurulmasına, akabide davanın kabulü ile müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının ve davalı ... ... A.Ş.'nin takip hakkı bulunmadığından alacağının bulunmadığının tespitine ve icra takibine konu çekin iadesine, dava konusu çekin iptaline, bedelsiz çekin iade edilmemesinden ve dava açılmasına sebebiyet verilmesinden dolayı %20'den aşağı olmamak üzere zarar ve tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
... ... ...Ltd Şti vekili asıl davada cevap dilekçesinde özetle: Davacının, sözleşmede kararlaştırılan malların tedarik ve teslimi yapılmadan fatura düzenlenmeyeceğinin açık olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkilinin malları teslim etmeden fatura düzenlemiş ise davacı yanın bu faturalara itiraz etmesi gerektiğini, nitekim davacının, dava dilekçesinin ekinde iddiasını ispata yarar herhangi bir belge sunamadığını, davacının taleplerinin ikrarı anlamına gelmemekle birlikte, dava dilekçesinde de davacının belirttiği üzere konkordato aşamasında olan müvekkili şirket aleyhine icra takibi başlatılamayacağı gibi alacaklıların borçludan alacaklarını da tahsil edemeyeceğini, davacı tarafından yapılan temlik cirosunun geçersiz olduğu ileri sürülmüş ise de; müvekkili hakkında verilen konkordato mühlet kararının öncesinde borçlu tarafından kredinin geri dönüşünde kullanılmak üzere temlik cirosuyla diğer davalı ... ... A.Ş.'ye verilen kambiyo senetlerini geçersiz hale getirmeyeceği, haliyle bankanın elindeki kambiyo senedini ibraz etmek suretiyle tahsil ettiği parayı ödenmeyen kredi alacağına mahsup edebileceğinin açık olduğunu, neticeten davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... vekili asıl davada cevap dilekçesinde özetle: Davacı tarafın ileri sürdüğü iddiaların dosya içeriğine ve yasal düzenlemelere aykırı olduğunu kabul etmediklerini, müvekkili bankanın takibe esas çeki lehtar şirketin kredi borcundan düşülmek kaydı ile lehtar tarafından konkordato davası açılmamadan çok daha önce yapılan temlik cirosuyla teslim aldığını ve iyi niyetli hamil durumunda olduğunu, müvekkili bankanın keşideci ve lehtar arasındaki hukuki ihtilafın tarafı olmadığını, davacının ileri sürdüğü ... tarihli yazının müvekkili bankaya hiçbir şekilde tebliğ edilmediğini ve sunulmadığını, davacı şirketin yazasının müvekkili banka tarafından teslim alınmadığı yönündeki iddiasının tümü ile gerçeğe aykırı olduğunu, müvekkili bankanın dava konusu çeki davalı ... ... Ltd. Şti'nin müvekkili bankadan kullandığı kredi borcunun geri ödenmesi amacıyla tahsili halinde kredi borcundan düşülmek üzere temlik cirosu ile teslim alındığını, çeklerin teslim tarihinin ... olduğunu ve konkordato başvuru tarihinin ise ... olduğunu, davalı şirket hakkında geçici mühlet kararı verilmeden çok daha önceki tarihte dava konusu çek tahsili halinde kredi borcundan düşülmek üzere temlik cirosuyla müvekkili bankaya teslim edildiğini, çekin üzerinde yazılı tarihli bankaya teslim ettiyse de karşılığı bulunmaması nedeniyle çek hakkında karşılıksızdır işlemi yapıldığını ve Antalya Genel İcra Dairesinin ... /... sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, müvekkil bankanın Türk Ticaret Kanunu açısından iyi niyetli hamil durumunda olduğunu, dava konusu çekin temlik cirosuyla bankaya intikal etmesi nedeniyle mücerretlik ilkesi gereği keşideci ve lehtar arasındaki esas borç ilişkisinden bağımsız olarak alacak hakkı sahibi olduğunu, davacının keşidecinin lehtar tarafından atılan ciro imzasına itirazının haksız ve kötü niyetli olduğunu, davanın kabul anlamına gelmemekle birlikte çek ciro tarihi itibariyle müvekkili bankanın taraflar arasındaki ihtilaftan ve konkordato başvurusundan haberi bulunmadığını, davanın açılmasına sebebiyet vermeyen müvekkili banka aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin mümkün olmadığını, davacının haksız ve dayanaksız tedbir talebinin kabulü nedeniyle davacının alacağının %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep ederek, haksız davanın reddi ile yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
Birleşen Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas ... /... Karar sayılı dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalılardan "... ... ... Ltd. Şti." arasında imza ile ... tarihli alım satım sözleşmesi kapsamında davalı şirket tarafından müvekkil şirkete "... Kg ... ... +... Branda ve ... Kg ... cm x .... cm ... Boy ... gr. ... Çöp Torbası" malzemesi satışının kararlaştırıldığını sözleşmenin toplam bedeli KDV Dahil ... -TL(... türklirası) olarak belirlendiğini, satışı yapılan malların 4 parça halinde ilk teslimatı ... tarihinde, diğer teslimatlar ... ... ... tarihlerinde yapılmak üzere anlaşıldığını, toplam ... adet, .... -TL (...) toplam bedelli çeklerin keşide edilerek teslim edildiğini, davalı şirket ... ... . Ltd. Şti. sözleşmeye ve alınan çeklere istinaden müvekkili şirkete .... düzenleme tarihli ... -TL (...) bedelli ve ... tarihli ... -TL (...) bedelli 2 adet fatura düzenleyerek gönderdiğini fakat sözleşmede kararlaştırılan malzeme üretim, tedarik ve teslimini yapmadığını, uzun süre davalının sözleşmeye uymasını bekleyen müvekkilinin, davalının sözleşmede taahhüt ettiği malları teslim edemeyeceğini anlayınca davalı ... ... ... . Ltd.Şirketine ... tarihli ... -TL (... ... ... ...) bedelli iade faturası ve ... tarih ... -TL (... ...) bedelli iade faturası olmak üzere toplam 2 adet iade faturası gönderdiğini, müvekkilinin kendisine taahhüt edilen mallar teslim edilmediğinden ve karşılıksız kalan faturanın iade faturaları ile geri gönderilmesi ile sözleşme kapsamında davalıya teslim edilen 21 adet çekin kendisine iadesini istediğini, çeklerin iade edilmesini beklerken davalının konkordato başvurusunda bulunduğunu, Antalya ... . Ticaret Mahkemesi ... /... Esas sayılı dosyasında 1 yıl kesin mühlet kararı verildiğini, dava konusu çeki iade etmeyen davalı ... ... A.Ş.,"...Şubesi ... -... seri nolu ... keşide tarihli ... -TL(...) bedelli 1 adet çek"i Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi ... /... E. Sayılı dosya ile takibe koyduğunu, taraflarınca söz konusu icra takibinin iptaline ilişkin dava açıldığını, Antalya ... . İcra Hukuk Mahkemesi ... /... E. Sayılı dosya ile görüldüğünü, öncelikle ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile, dava konusu çek hakkında açılmış Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi ... /... E. Sayılı icra dosyasının tedbiren durdurulmasına, akabide davanın kabulü ile müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının ve davalı ... ... A.Ş.'nin takip hakkı bulunmadığından alacağının bulunmadığının tespitine ve icra takibine konu çekin iadesine, dava konusu çekin iptaline, bedelsiz çekin iade edilmemesinden ve dava açılmasına sebebiyet verilmesinden dolayı %20'den aşağı olmamak üzere zarar ve tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas ... /... Karar sayılı dava dosyasında davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle: Huzurdaki davanın müvekkili şirkete yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili ... A.Ş ... Şubesi ile ... Müşteri Numaralı ... ... Ltd.Şti. kredi sözleşmelerine istinaden ... tarih ve ... TL, limitli Genel Kredi Sözleşmesi imzalandığını ve ... Ltd.Şti.'nin imzalanan sözleşme/ler çerçevesinde firmaya kredi kullandırıldığını, müvekkilinin dava konusu çeklerden ... tarihli dilekçeye istinaden ...Şubesi ... -... -... seri numaralı ... keşide tarihli ... -TL bedelli çeki diğer davalıdan borcun ödenmesi amacıyla temlik cirosuyla aldığını, müvekkilinin iyi niyetli hamil olup TTK hükümleri gereğince müvekkil yönünden davanın reddi gerektiğini, alacağın ödenmesi amacıyla dava konusu çekin kredi borçlusu tarafından müvekkil bankaya temlik edildiğini, davacı şirketin her ne kadar diğer davalı şirketin sözleşmeye ve alınan çeklere istinaden ... düzenleme tarihli ... -TL bedelli ve ... düzenleme tarihli ... -TL bedelli 2 adet fatura düzenlediği ve gönderdiğinden bahsetmiş ise de sözleşmede kararlaştırılan malların tedarik ve teslimi yapılmadan fatura düzenlenmesinin mümkün olmadığını, davacının bu faturalara itiraz etmesi gerektiğini, iddiaların asılsız olduğunu, davacı şirket tarafından her ne kadar müvekkili bankanın ... tarihli dilekçeye istinaden ...Şubesi ... -... -... seri numaralı ... keşide tarihli ... -TL bedelli çeki iade etmediği ve iade edilmemesinin çekin bedelsiz kaldığının ikrarı olduğu ileri sürülmüş ise de, müvekkil şirketin, ...şubesi ... -... seri nolu ... keşide tarihli ... TL bedelli çeki ciro yoluyla temlik aldığı için yetkili hamil olduğunu, mülkiyet hakkının müvekkili bankaya ait olup bunun dışındaki iddiaların yasal dayanağı bulunmadığını, bahsedildiği üzere, borçlu şirketler tarafından müvekkil bankaya verilen çeklerin tahsil veya rehin amacıyla değil kullandıkları kredi borçlarının ödenmesi yani ifa-temlik amacıyla verildiğini neticeten davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas ... /... Karar sayılı dava dosyasında davalı ... ... ...Ltd Şti vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının, sözleşmede kararlaştırılan malların tedarik ve teslimi yapılmadan fatura düzenlenmeyeceğinin açık olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkilinin malları teslim etmeden fatura düzenlemiş ise davacı yanın bu faturalara itiraz etmesi gerektiğini, nitekim davacının, dava dilekçesinin ekinde iddiasını ispata yarar herhangi bir belge sunamadığını, davacının taleplerinin ikrarı anlamına gelmemekle birlikte, dava dilekçesinde de davacının belirttiği üzere konkordato aşamasında olan müvekkili şirket aleyhine icra takibi başlatılamayacağı gibi alacaklıların borçludan alacaklarını da tahsil edemeyeceğini, davacı tarafından yapılan temlik cirosunun geçersiz olduğu ileri sürülmüş ise de; müvekkili hakkında verilen konkordato mühlet kararının öncesinde borçlu tarafından kredinin geri dönüşünde kullanılmak üzere temlik cirosuyla diğer davalı ... A.Ş.'ye verilen kambiyo senetlerini geçersiz hale getirmeyeceği, haliyle bankanın elindeki kambiyo senedini ibraz etmek suretiyle tahsil ettiği parayı ödenmeyen kredi alacağına mahsup edebileceğinin açık olduğunu, neticeten davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas ... /... Karar sayılı dava dosyasında davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle: Huzurdaki davanın müvekkili şirkete yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili ... A.Ş ... Şubesi ile ... Müşteri Numaralı ... Ltd.Şti. kredi sözleşmelerine istinaden ... tarih ve ... TL, limitli Genel Kredi Sözleşmesi imzalandığını ve ... ... ... ve Ticaret Ltd.Şti.'nin imzalanan sözleşme/ler çerçevesinde firmaya kredi kullandırıldığını, müvekkilinin dava konusu çeklerden ... tarihli dilekçeye istinaden ...Şubesi ...-... -... seri numaralı ... keşide tarihli ... -TL bedelli çeki diğer davalıdan borcun ödenmesi amacıyla temlik cirosuyla aldığını, müvekkilinin iyi niyetli hamil olup TTK hükümleri gereğince müvekkil yönünden davanın reddi gerektiğini, alacağın ödenmesi amacıyla dava konusu çekin kredi borçlusu tarafından müvekkil bankaya temlik edildiğini, davacı şirketin her ne kadar diğer davalı şirketin sözleşmeye ve alınan çeklere istinaden ... düzenleme tarihli ... -TL bedelli ve ... düzenleme tarihli ... -TL bedelli 2 adet fatura düzenlediği ve gönderdiğinden bahsetmiş ise de sözleşmede kararlaştırılan malların tedarik ve teslimi yapılmadan fatura düzenlenmesinin mümkün olmadığını, davacının bu faturalara itiraz etmesi gerektiğini, iddiaların asılsız olduğunu, davacı şirket tarafından her ne kadar müvekkili bankanın ... tarihli dilekçeye istinaden ...Şubesi ... -... -... seri numaralı ... keşide tarihli ... -TL bedelli çeki iade etmediği ve iade edilmemesinin çekin bedelsiz kaldığının ikrarı olduğu ileri sürülmüş ise de, müvekkil şirketin, ...şubesi ... -... seri nolu ... keşide tarihli ... TL bedelli çeki ciro yoluyla temlik aldığı için yetkili hamil olduğunu, mülkiyet hakkının müvekkili bankaya ait olup bunun dışındaki iddiaların yasal dayanağı bulunmadığını, bahsedildiği üzere, borçlu şirketler tarafından müvekkil bankaya verilen çeklerin tahsil veya rehin amacıyla değil kullandıkları kredi borçlarının ödenmesi yani ifa-temlik amacıyla verildiğini neticeten davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl dava ile birleşen davanın, davacı ile davalılardan ... ... şirketi arasında imzalandığı bildirilen sözleşme kapsamında verilen ... nolu ... keşide tarihli ... TL bedelli çek yönünden ve çekin konu olduğu Antalya Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ... /... Esas sayılı takip dosyası yönünden davacının davalılara borçlu olup olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır.
Mahkememizce taraflara ticari defterini sunmaları için gün verilmiş, davacı ve davalı ... ... defterlerinin incelenmek suretiyle dava ve takip konusu edilen çeklerin tarafların defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, davacı ve davalılardan ... ... ... Şti arasında sözleşmeden kaynaklı edimlerin yerine getirilip getirilmediği, Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin dosya içeriği de dikkae alınarak dava konusu iddiaların davalı ve birleşen davalı bankalara karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği ve neticeten davacının davalılara borçlu olup olmadığının tespiti amacıyla bir mali müşavir, bir bankacı ve bir nitelikli hesaplama uzmanından rapor aldırılmış, bilirkişi heyeti ... tarihli raporunda özetle;
"-Davacı ... ... ... Ltd. Şti. ile Davalı ... ... Tic. Ltd. Şti.'nin incelemeye ibraz edilen 2024 yılına ait e-defter kayıtlarının Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen teknik usullere uygun şekilde oluşturulduğu; berat, zaman damgası, vergi kimlik bilgileri, belge numarası ve muhasebe kayıt yapısının eksiksiz olduğu,
-Takdiri ve değerlendirilmesi Yüce Mahkemenize ait olmak üzere bu haliyle söz konusu e- defterlerin Türk Ticaret Kanunu'nun 64 ve devamı maddeleri kapsamında usulüne uygun tutulduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 222. maddesi kapsamında delil niteliği taşıdığı,
-Davacının ticari defter kayıtlarında borç olarak yer alan Davalı ... firması tarafından düzenlenen ... tarihli ... ve ... numaralı satış faturalarının, Davacı tarafça Davalı ... firmasına ... tarihinde düzenlenen iade faturaları (... ve ...) ile malın iadeye konu edildiği ve borcun kapatıldığının görüldüğü, Davalı ... Ltd. Şti.'nin defter kayıtlarında aynı faturaların satış ve alacak olarak yer almakta; iadelerin ise mart ayı yevmiye kayıtlarıyla muhasebeleştirildiğinin görüldüğü, dolayısıyla satış ve iade faturalarının tarafların defterlerinde kayıtlı olduğu, Davacı ile Davalı ... firmasının 2024 yılı ticari defterlerinin muhasebe kaydı bakımından birbirini karşıladığı ve doğruladığı,
-Düzenlenen Faturaların açık fatura niteliğinde olup, taraflar arasında akdedilen sözleşmeye bağlı alım-satım ilişkisi kapsamında düzenlendiği,
-BA-BS formlarının dava dosyasında yer almadığı, ancak; Faturaların e-fatura sistemi üzerinden düzenlendiği,
-Davacı tarafça Davalı ... Firmasına toplamda ... TL bedelli mal alım sözleşmesi kapsamında 21 adet çek düzenlendiği,
-Mal teslimi yapılamayan faturalar için Davacı tarafça İade faturaları kesildiği ve muhasebeleştirildiği, bu kapsamda iade sonrası Davacının Davalı ... firmasına net borç bakiye kalmadığı,
-Dava ve takip konusu çeklerden ... ... ... .... Şubesi ... -.... seri numaralı, ... keşide tarihli, ... TL bedelli çekin ... tarihli Çek/Senet Tevdi Bordrosu ile ... A.Ş. ... Şube Müdürlüğüne verildiği, ... ... ... ... ... /.. Şubesi ... seri numaralı, ... keşide tarihli, ... TL bedelli çekin ise ... tarihli Çek/Senet Tevdi Bordrosu ile .. .. AŞ ... Şube Müdürlüğüne verildiği,
-Davalı ... Firması tarafından ... tarihli dilekçe ile ilgili bankalardan çeklerin tahsile konulmadan iadesinin sağlanmasının istenildiği,
-Buna rağmen ... Seri Nolu .... Keşide tarihli ... TL Bedelli Çek ile ... Seri No.lu ... Keşide tarihli ... TL Bedelli Çeklerin kambiyo takibine konu edildiğinin anlaşıldığı,
- Bu çeklerin davalı firmaya teslim tarihi ... olup, iade faturaların ... tarihli olması ve ... ... tarafından ... tarihinde, malların teslim edilmediğinin, keşideci şirketten bir alacağın olmadığının Bankalara bildirildiği anlaşılmış olup, davacının bu çekler yönünden borçlu olmadığı, çekin asıl kaynağı olan sözleşmeye bağlı ticari borç nedeninin ortadan kalkması nedeniyle Davacının takip ve dava konusu çekler yönünden Davalı ... Firmasına, Davalı ... A.Ş.'ne ve Davalı ... ... A.Ş.'ne borçlu olmadığı," hususlarında görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Dava, davacı tarafından davalılardan ... ... Ltd. Şti'nin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.
Kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası da açabilir (Kuru, B. İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6).Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372).
İcra takibine dayanak alınan senedin TTK.nun 780. maddesi hükmünde öngörülen zorunlu unsurları içerdiğinden “Çek niteliğinde kambiyo senedi olduğu anlaşılmaktadır.” Kambiyo senedi, hukuksal niteliğince, sebebini içermeyen bir borç ikrarı senedi niteliğindedir.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde, davalı ... ... Ltd. Şti'nin davacı şirkete sözleşme konusu ürünleri (branda ve çöp torbası) tedarik etmeyi taahhüt ettiğini, yine sözleşmede tedarikçinin iflası veya sanatı yapmaktan menine karar verilmesi halinde de sözleşmenin feshedilmiş sayılmasına karar verileceğinin bildirildiği, davacı şirket tarafından davalı şirkete verilen çeklerin davacının defterlerinde yer almadığı, davalı şirket tarafından davacı adına düzenlenen faturalara karşılık davacı tarafça davalı şirket adına iade faturalarının düzenlendiği ve davacı şirketin davalı şirkete dava konusu ... seri nolu ... keşide tarihli ... TL' bedellik çeklere istinaden mal teslimi yapmadığı ve iş bu çek yönünden davacının davalı şirkete bedelsizlik sebebiyle herhangi bir borcunun olmadığı anlaşıldığından davacının davasının davalı ... Ltd. Şti. Yönünden menfi tespit talebinin kabulüne karar verilmiştir.
Davalı ... A.Ş. Yönünden ise; ... A.Ş.'ye ciro edilen 1 adet çekin dosya içerisinde yer alan ... ... Tic. Ltd. Şti ile ... A.Ş arasındaki kredi sözleşmeleri çerçevesinde yine davalı bankaya temlik amacıyla verildiği açıkça anlaşılmaktadır. Davacı taraf bu çekin tahsil cirosu ya da rehin cirosu ile bu davalıya devredildiğini kanıtlayamamıştır. Bu nedenle, bu çekin davalı banka tarafından tahsil edilerek ... ... ... ... Ltd. Şti'nin kredi borcundan düşüleceği kabul edilmelidir. Davalı banka iyiniyetli üçüncü kişi konumunda olup keşidecinin lehtara karşı ileri sürebileceği şahsi def'ileri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 687. maddesi uyarınca iyiniyetli hamile karşı ileri süremeyeceği, bunun tek istisnasının hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına iktisap etmiş olması gerekmektedir.Dolayısıyla sözkonusu çekten doğan bedelsizlik şahsi def’isinin davalı bankaya karşı ileri sürülemeyeceği aşikardır. Davacı ise davalı bankanın davaya konu çeki iktisap ederken kötüniyetli olduğunu ispat edemediğinden davalı banka yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Birleşen Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas ... /... Karar sayılı dava dosyasının ise davacı tarafından davadan feragat edildiği anlaşıldığından feragat nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
İİK'nın 72/5. maddesi uyarınca, borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebi üzerine, takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olmayacak şekilde, uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Diğer anlatımla, borçlu davacı yararına kötüniyet tazminatına hükmedebilmek için, alacaklı davalının takibinde haksız olması yeterli olmayıp, kötüniyetli olduğunun da ispatı gereklidir. Davalı alacaklının kötüniyetli sayılabilmesi için de, haksız olduğunu bildiği ya da bilmesi gerektiği halde icra takibine girişmiş olması gerekir. Bu hususun ispat yükü de, davacı borçludadır. (Prof. Baki Kuru, İcra ve İflas Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, sayfa 173 vd. Yargıtay 23.H.D 19.01.2012 tarih ve 2011/2342 E, 2012/239 K sayılı ilamı, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 2012/6652 Esas, 2013/392 K)
Somut uyuşmazlıkta ise takip, imzalı çeke dayalı olarak var olduğu düşünülen hakkın kullanılması amacına dayalı olup, şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
Asıl davada,
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE davanın davalı ... ... Ltd. Şti yönünden KABULÜ İLE, davacının ... ... ... şubesinin ... nolu ... tarih ... TL bedelli çek yönünden ... ... Ltd. Şti'ne borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-Davanın davalı ... yönünden REDDİNE,
3-Davacının ve davalı ...'ın şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE,
Birleşen davada,
4-Birleşen davanın FERAGAT NEDENİYLE REDDİNE,
Asıl dava yönünden;
5-Asıl dava yönünden alınması gereken ... -TL harçtan peşin alınan ... -TL'nin mahsubu ile, bakiye ... 'TL nin davalı ... ... Ltd. Şti'den alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
6-Asıl dava yönünden davacı tarafça yapılan davetiye, posta masrafı, bilirkişi giderinden ibaret toplam ... -TL, ilk dava gideri ... -TL başvuru harcı ve peşin alınan ... -TL harç toplamı olan ... -TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
7-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ...TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
8-Davalı ... Aş kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre hesap edilen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Aş'ye VERİLMESİNE,
9-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri uyarınca, arabuluculuk gideri olan ... TL’nin davalı ... ... Ltd. Şti'den alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Birleşen dosya yönünden;
10-Alınması gerekli ... -TL harcın peşin alınan ... TL harçtan mahsubu ile fazla alınan ... -TL harcın kararın kesinleşmesinin ardından istek halinde davacı tarafa İADESİNE
11-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
12-Davalılar birleşen dosyada kendilerini ayrı ayrı vekil ile temsil ettirdiklerinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ... -TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara VERİLMESİNE,
13-Dosyada yeterli delil avansı bulunmadığından ödenemeyen ... -TL ATK fatura bedelinin davalıdan tahsilinin kurum tarafından takibine, kararın bir örneğinin ATK'na gönderilmesine,
14-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri uyarınca, arabuluculuk gideri olan ... TL’nin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
15-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan bakiye kısmın HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere gösterecekleri bir IBAN/hesap numarasına yatırılmasına ancak hesap numarası bildirilmemiş veya bildirilmez ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine veya taraflara iadesine,
Dair, davacı vekili ... ... ile davalı ... vekili ... ... yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/01/2026