ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. HUKUK DAİRESİ
İSTİNAF KARARI
Maddi ve Manevi Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davalı ... Ticaret Ve Sanayi AŞ vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1-son cümle uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;
DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 21/09/2020 tarihinde, davalı ... Sigorta AŞ nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı, davalı ... Ticaret ve Sanayi AŞ adına kayıtlı ve diğer davalı ... yönetimindeki ... plaka sayılı araç ile davacı idaresindeki ... plaka sayılı aracın çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazasında davacının vücudunda kemik kırığı oluşacak şekilde yaralandığı ve iş göremezliğe maruz kaldığı, davalı sürücünün hadisenin vukunda kusurlu olduğu, dava öncesi karşı aracın trafik sigortacısı olan şirkete yapılan başvuru sonrası herhangi bir ödeme yapılmadığı, arabulucu görüşmelerinde de anlaşmaya varılamadığı, bu kazadaki yaralanmasından kaynaklı davacının maddi ve manevi zararının oluştuğunu beyanla ve fazlaya dair hakkı saklı tutulması kaydıyla 500,00 TL geçici ve 5.000,00 TL daimi iş göremezlik zararı olmak üzere 5.500,00 TL maddi tazminatın tüm davalılardan, 100.000,00 TL manevi tazminatın ise araç maliki ve sürücüsü olan davalılar ... Ticaret ve Sanayi AŞ ile ...'den temerrüt tarihlerinden işleyecek yasal faiziyle birlikte ve sigorta şirketi bakımından poliçe limitiyle sınırlı sorumlu tutulması kaydıyla müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili 06/10/2022 tarihli dilekçesinde, uyuşmazlık konusu kazaya ilişkin olarak yargılama sırasında davalı sigorta şirketi tarafından 130.000,00 TL ödeme yapıldığı ve bu tediyeye binaen sulh anlaşması imzalandığı, yapılan ödeme nedeniyle tüm davalılar bakımından maddi tazminat talebinden feragat edildiğini ve sadece manevi tazminat bakımından yargılamaya devam etmek istediklerini açıklamıştır.
DAVALI CEVABININ ÖZETİ:
Davalı ... Sigorta AŞ vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; arabulucu dava şartının yerine getirilmediği, talebin zamanaşımına uğradığı, müvekkili şirkete yapılan müracaat sırasında sağlık kuru raporunun sunulmadığı, tazminat hesaplamasına esas olan tüm belgeler eksiksiz teslim edilmesi gerektiğinden dava öncesi müvekkili şirkete yapılan başvurunun KTK 97. maddede öngörülen usule uygun biçimde yerine getirilmediği, dava öncesi temerrüt oluşmadığı ve dava açılmasına müvekkili sebebiyet vermediğinden yargılama giderlerinden müvekkilini sorumlu tutulmaması gerektiği, ... plaka sayılı aracın müvekkili şirket nezdinde trafik poliçesi bulunduğu ve sorumluluklarının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında, sigorta genel şartları kapsamında ve azami poliçe limitiyle sınırlı olduğu, kusurun ve zararın ispatı icap ettiği, bakıcı ve tedavi gideri taleplerinin poliçe kapsamında bulunmadığı, hatır taşıması ve müterafik kusuru durumunun tespiti halinde lüzumlu indirimlerin uygulanması, yine SGK tarafından yapılan ödemelerinde hesaplanacak zarardan mahsubunu, faiz sorumluluklarının ise temerrüt tarihinden yasal faiz ile sınırlı olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı ... Ticaret ve Sanayi AŞ vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; talebin zamanaşımına uğradığı, müvekkili şirketin faaliyet merkezi İstanbul ilinde bulunduğundan davayı görmeye İstanbul ... Mahkemelerinin yetkili olduğu, yine araç kira sözleşmesi ile aracın diğer davalıya teslim edildiğinden müvekkili yönünden uyuşmazlığın araç kiralama sözleşmesinden kaynaklandığı, bu halde davaya bakmaya Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu, zararın öncelikle sigorta şirketinden tazmini mümkün iken belirtilen çözüme başvurulmadan doğrudan dava açıldığı, araç kira sözleşmesiyle kaza anındaki sürücüye aracın teslim edilmesi nedeniyle 2918 sayılı Yasa'nın 3 ve 85. maddeleri gereği araç malikinin işleten sıfatının sonra erdiği ve müvekkiline husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığı, müvekkiline ait aracın hem trafik sigorta poliçesi hem de ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesi bulunduğu ve talep olunan maddi ve manevi tazminatların tamamının belirtilen poliçeler kapsamında teminat altına alındığı, zararın bu poliçelerden karşılanması icap ettiği, kusurun ve zararın da usulünce ispatı gerektiği, SGK tarafından kaza nedeniyle davacıya yapılan tediyelerin araştırılarak tespiti halinde hesaplanacak zarardan mahsup edilmesi, manevi tazminatın fahiş tutarda istendiğini beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı ... davaya cevap vermemiştir.
Antalya 19. 14/09/2022 gün ve ... esas, ... sayılı karar örneği, trafik kazası tespit tutanağı, zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi örneği, kusur ve maluliyet raporları, ekonomik ve sosyal durum araştırma tutanakları, tüm dosya kapsamı.
İDM KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; uyuşmazlık konusu kazaya ilişkin ATK Trafik İhtisas Dairesinden temin edilen raporda davalı sürücünün tam kusurlu olduğu, davacının ise kural ihlalinin bulunmadığı yönünde tespit yapıldığı, ATK İstanbul 2. Adli Tıp İhtisas Kurulunun hazırladığı maluliyet raporunda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre trafik kazası sonucu yaralanmasına bağlı gelişen yaralanması sonucu davacının %5 oranında sürekli iş göremezliğe maruz kaldığı, iyileşme süresinin ise olay tarihinden itibaren 3 aya kadar uzayabileceğinin mütalaa edildiği, dava sürecinde maddi tazminat yönünden feragat beyanı içeren dilekçe sunulduğu, feragatin yargılamayı sona erdiren tek taraflı usul işlemi olduğundan maddi tazminat bakımından davanın reddine karar verilmesi icap ettiği, manevi tazminat yönünden olayın meydana geliş biçimi, kusur durumları, davacının yaralanmasının boyutu, tarafların ekonomik ve sosyal konumları ile diğer etmenlere göre manevi tazminat isteminin kısmen haklı olduğu gerekçesiyle maddi tazminat yönünden davanın feragat nedeniyle reddine, manevi tazminat talebi bakımından davanın kısmen kabulü ile davacı için 75.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... Ticaret ve Sanayi AŞ ile ...'den müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya dair istemin reddine karar verilmiştir.
Davalı ... Ticaret ve Sanayi AŞ vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın davalı sigorta şirketi ile sulh olup maddi tazminat bakımından tüm davalılar yönüyle feragat dilekçesi sunduğu, maddi tazminatın feragatten reddi dolayısıyla müvekkili lehine vekalet ücreti takdiri gerekirken hakkın özünden feragat yok denilmek suretiyle maddi tazminat bakımından ret vekalet ücreti verilmemesinin hatalı olduğu, araç kiralama sözleşmesiyle aracın diğer davalı ...'e teslim edildiği ve müvekkilinin işleten sıfatının ortadan kalktığı, müvekkiline ait aracın full ihtiyari sigorta poliçesi bulunduğu, manevi tazminat talebini belirtilen poliçesinin kapsadığı, kasko sigortacısından manevi tazminat talep edilmediği halde müvekkiline manevi tazminat talepli husumet yönetildiği, davacı sürücünün yan yoldan anayola çıkarak hatalı "U" dönüşü yaptığı ve bu kural ihlalinden dolayı hadisenin gerçekleştiği, ancak davacı yana herhangi bir kusur yüklenmediği, itiraza uğramış kusur raporunun hükme esas alındığı, yeni rapor temini taleplerini ise kabul edilmediği, olayın özelliğine göre manevi tazminatın da fahiş miktarda takdir edildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.
İSTİNAFA CEVAP:
Davacı vekili istinafa cevap vermemiştir.
Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteğine ilişkindir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bedensel zarara uğrayanların aynı kanunun 54. maddesi gereğince maddi tazminat ve aynı kanunun 56/1 maddesi gereğince manevi tazminat isteme hakları bulunmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91,97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Davacının sürücüsü olduğu otomobile, davalı ...'in sürücü, diğer davalı ... AŞ'nin kayıtlı maliki olduğu otomobilin çarpması sonucu meydana gelen trafik kazası sonucu davacı yaralanmış ve bu nedenle uğradığı maddi ve manevi zararının tahsilini talep etmiş, maddi tazminat yönünden yargılama devam ederken davacı davasından feragat etmiş olmakla ilk derece mahkemesince davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiş, manevi tazminat yönünden ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı ... AŞ vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
Antalya 19. Asliye Ceza Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve ... esas, ... karar sayılı dosyasının UYAP üzerinden yapılan incelemesinde ilk derece mahkemesince verilen kararın Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi'nin ... esas ... karar sayılı ilamı ile kaldırılarak istinaf kararı ile sanık ...'in sabit olan eylemine uyan taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma suçundan TCK'nın 89/4 maddesi gereğince neticeten 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve kararın 23/10/2024 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Kural olarak Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi gereğince ceza mahkemesince verilen kararlar hukuk hakimi bakımından bağlayıcı değildir. Ancak, hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir, ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına yönelik kesinleşen maddi olgular hukuk hakimi bakımından da bağlayıcı olup, taraflar yönünden de kesin delil niteliği taşımaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17/09/2008 tarih ve 2008/4/564 esas, 2008/536 karar).
Bu bilgiler ışığında somut dosya kapsamı değerlendirildiğinde;
1-24/09/2020 tarihinde sağ ön koltukta yolcu olarak bulunan dava dışı ... ile davacı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla ... Mahallesi ... Bulvarı Otogar civarına geldikleri esnada davalı sürücü ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın çarpışması neticesinde meydana gelen trafik kazasında davacı ...'ın vücudundaki kemik kırıklarının hayati fonksiyonlarını ağır (4.) derecede etkileyecek şekilde yaralandığı, düzenlenen trafik kaza tespit tutanağında sanığın 2918 sayılı KTK'nun 57/1-b-4 maddesindeki "bölünmüş yolu çıkan sürücülerin bu yoldan geçen araçlara ilk geçiş hakkını vermemek" kuralını ihlal ettiği ve kusurlu olduğunun, davacının herhangi bir kusurunun bulunmadığının tutanak altına alındığı, yine ceza yargılaması aşamasında alınan bilirkişi raporunda da aynı şekilde sanığın sola dönüşün yasak olduğu yerde ters yöne girmiş olması nedeniyle kusurlu, katılanın ise olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
Davalı ... Ticaret ve Sanayi AŞ vekilinin kusura yönelik istinaf itirazlarının incelenmesinde, olay tarihinde davalı ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile otogar girişinden ... Bulvarı yan yolu takiben seyir halinde iken, ana yola katılım noktasından, tek yönlü trafiğin işlediği üç şeritli ... Bulvarı üzerine U dönüş yaparak, ters yöne girdiği sırada, ... Kavşağı istikametinden gelerek ... Kavşağı istikametine seyir halinde olan davacı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın sağ ön çamurluk, sağ ön far ve ön tampon sağ köşe kısmına aracının ön kısmı ile sol şerit üzerinde çarparak meydana gelen kazada, trafik kazası tespit tutanağı, kovuşturma evresinde yapılan keşif sonucunda alınan birbirlerini doğrulayan, Dairemizce de oluşa uygun olduğu değerlendirilen kusur durumuna ilişkin bilirkişi raporu ve ilk derece mahkemesince de ATK Trafik İhtisas Dairesi'nden aldırılan 04/11/2022 tarihli kusura ilişkin rapora göre; meydana gelen kazada davacı ...'ın kural ihlali yapmaması nedeni ile kusursuz olduğu, davalı ...'un ise bölünmüş yola çıkan sürücülerin bu yoldan geçen araçlara ilk geçiş hakkını vermemek ve sola dönüşün yasak olduğu yerde ters yöne girmek sureti ile kazaya sebebiyet vermesi nedeni ile asli ve tam kusurlu olduğu anlaşılmış olup, açıklanan gerekçelerle davalı ... AŞ vekilinin kusur tespitine yönelik soyut beyanlarına itibar edilmemiş, kusura ilişkin istinaf itirazlarının bu nedenle yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
2-Haksız fiile bağlı tazminat davalarında zarar sorumlusunun yaptığı ödeme sonrasında zarar görenin davadan feragati halinde, zarar görenin yapılan ödeme nedeniyle feragat ettiği, feragatin hakkın özünden vazgeçme niteliğinde olmadığından taraflar lehine vekalet ücretine hükmedilmez.
Somut dosyada ilk derece mahkemesince davalı araç sürücüsü tam kusurlu olduğu kabul edildiğine göre, bu aracın trafik sigortacısı olan davalı ... Sigorta AŞ tarafından davacının maddi zararının karşılandığı ve bu nedenle davacı tarafından maddi tazminat davasından feragat edildiği dikkate alındığında davalılar lehine vekalet ücreti takdir edilmemesi yerinde olup açıklanan gerekçeyle davalı ... AŞ vekilinin müvekkili lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğine yönelik istinaf isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.
3-Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi hükmüne göre hakimin olayın özelliklerini göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.
Somut olayda tarafların ekonomik durumları, kaza tarihi, paranın alım gücü, davacının kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmayışı, olay nedeniyle %5 oranında kalıcı iş göremezliği bulunması, 4 ay süren iyileşme dönemi nazara alındığında davacı yararına hükmedilen 75.000,00 TL manevi tazminat fazla değildir.
4-Davalı malik ... AŞ'nin, davaya karışan aracı diğer davalı sürücüye kiralaması nedeniyle husumet yokluğuna dair savunmasının incelenmesinde, davalıya verilen kesin süre içerisinde kira sözleşmesinin süresine ilişkin herhangi bir delil sunulmamış olması, davalının maliki olduğu aracı uzun süreli kiraya verdiğine dair iddiasının da bulunmaması göz önüne alınarak işleten sıfatının somut olayda kalkmamış olduğu kanaatiyle ilk derece mahkemesince davalının husumet yokluğuna ilişkin savunmasına itibar edilmemiş olmasında usul ve yasaya herhangi bir aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı ... AŞ vekilinin husumete ilişkin istinaf istemlerinin yerinde olmadığı değerlendirilmekle reddine karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; ilk derece mahkemesince taraflarca gösterilen delillerin toplanmasında, değerlendirilmesinde esas ve usul bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı ve davalı ... AŞ vekilinin tüm istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
1-Davalı ... Ticaret ve Sanayi AŞ vekilinin tüm istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkra (b-1) bendi gereğince istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-Davalı ... Ticaret ve Sanayi AŞ tarafından peşin yatırılan 492,00 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı ile 1.280,90 TL istinaf karar harcının Hazineye gelir kaydına, bakiye 3.842,35 TL istinaf karar harcının davalı ... Ticaret ve Sanayi AŞ'den alınarak Hazineye verilmesine,
3-Yapılan istinaf yargılama giderlerinin başvuran davalı üzerinde bırakılmasına,
4-Artan istinaf gider avansının yatıranlara iadesine,
5-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, avans iadesi, harç tahsil/ iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 Sayılı HMK'nun 362. maddesi (1-a) bendi uyarınca 14/04/2026 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliğiyle ile karar verildi.
...