Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... A.Ş. vekili, ... vekili, ... ...Sigorta Şirketi vekili tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
Davacılar vekili dava dilekçesinde; 23.03.2015 tarihinde davacılardan ...' ın eşi, ...' ın babası, ...' ın oğlu olan yolcunun bulunduğu, davalı ... ...Sigorta Şirketi tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası, davalı ... A.Ş. tarafından ihtiyari mali sorumluluk sigortası yapılan ve davalı ...Elektrik Tic. Ltd. Şti.' nin maliki olduğu aracın, davalı ...' ın kullandığı, davalı ...' ın maliki olduğu, zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araç ile karıştığı trafik kazasında davacıların desteği yolcunun vefat ettiğini, davacıların desteklerini yitirdiklerini, kaza nedeniyle büyük manevi zarar da oluştuğunu, ihtiyari mali sorumluluk sigortasında manevi tazminat klozu da bulunduğunu iddia ederek maddi tazminatlar yönünden açtıkları belirsiz alacak davasında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davacı ... için 1.000,00 TL, davacı ... için 1.000,00 TL, davacı ... için 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının sigorta şirketleri ve ... yönünden dava tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, sigorta şirketlerinin teminat ile sınırlı olacak şekilde sorumlu tutulmasına, davacı ... için 80.000,00 TL, davacı ... için 80.000,00 TL, davacı ... için 80.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ...Elektrik Tic. Ltd. Şti. ve ... A.Ş.' den sigorta şirketi teminat limiti ile sınırlı olacak şekilde dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte müştereken müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, destekten yoksun kalma tazminatı taleplerini davacı ... yönünden 584.907,99 TL' ye, davacı ... yönünden 194.229,46 TL' ye, ... yönünden 130.159,38 TL' ye artırmış, daha sonra verdiği ıslah dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatı taleplerini davacı ... yönünden 828.905,87 TL' ye, davacı ... yönünden 194.229,46 TL' ye, ... yönünden 346.497,92 TL' ye ıslah etmiştir.
Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; asli kusurlunun arkadan çarpan davacının desteğinin içinde bulunduğu aracın sürücüsü olduğunu, traktörün tepe lambasının çarpma sonucu fırlayarak yol altına tarlaya düştüğünü, römorkun arka lambalarının çarpma sonucu çalışamaz hale geldiğini, maddi ve manevi tazminat isteklerini kabul etmediklerini savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı ... ...Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu olayda taşımanın niteliğinin menfaat karşılığı olmadan yapılan hatır taşıması olması sebebiyle hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, temerrüt süresinin dava tarihinden itibaren değil delillerin tümünün davalı şirkete tebliği tarihinden itibaren 8 iş günü geçmesi ile başladığını, sigortalı araç sürücüsüne atfı kabil kusur bulunmaması nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davacı yanın müterafik kusurunun nazara alınması gerektiğini, kusur durumu ve zararın tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacıların müteveffanın içinde bulunduğu araç sürücüsü aleyhine dava açmamış olmaları sebebiyle davanın reddi gerektiğini, Savcılık soruşturması safahati belirlenmesi ve ceza davası açılmışsa neticesinin beklenilmesinin gerektiğini, vekil eden kurumun sorumluluğu olay sırasında zorunlu trafik sigorta poliçesi bulunmayan motorlu araca atfedilen kusur oranı ile kaza tarihindeki teminat limiti ile sınırlı olduğunu, davacıların murisinin varsa kusuru ve olayda hatır taşıması olduğunun gözetilmesini, davacıların varsa uğradığı zararın uzman aktüer tarafından hesaplanması gerektiğini, asla kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacılara Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödenmiş miktarın hesaplamada dikkate alınması ve düşülmesi gerektiğini, davanın açılmasına sebep olmayan davalının temerrüdü söz konusu olmadığından dilekçede belirtilen faizin başlangıç tarihi ve faiz talebinin kabul edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde; davacıların taleplerinin trafik sigorta poliçesi teminatları dahilinde kalması durumunda davalı şirketin herhangi bir sorumluluğu doğmayacağını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davalı ... şirketinin poliçeden kaynaklanan maddi tazminat talebinden doğan sorumluluğunın sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, söz konusu sorumluluk aynı zamanda davacının yoksun kaldığı gerçek destek miktarı ile sınırlı olduğunu, kaza esnasında hatır taşımasının mevcut olduğunu, tazminat hesaplamasında hatır taşıması indirimi uygulanmasının gerektiğini, vefat eden şahıslara SGK tarafından bir ödeme yapılmışsa, yapılacaksa bu ödeminin tazminat miktarından mahsubunun gerekeceğini, davalı ... şirketinin temerrüde düşmediği gibi dava açılmasına sebebiyet de vermediğini, manevi tazminatın mahkeme nezdinde değerlendirilmesi gereken bir husus olduğundan işbu dava kapsamında müvekkili şirketin temerrüdünden bahsedilmesinin hukuken mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2017 tarihli ve 2015/133 Esas, 2017/391 karar sayılı kararı ile; "...Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; müteveffa ...'ın 23/03/2015 tarihinde gerçekleşen trafik kazası sonucu vefat ettiği, kazanın meydana gelmesinde davalı ...'nın %75, ihbar olunan ...'ın %25 oranında kusurlu oldukları, müteveffanın davacı ...'nın eşi, Davacı ...'nın oğlu, davacı ...'in babası olduğu, müteveffanın Almanya'da ikamet ettiği, davacı tarafından sunulan belgelerden aylık ortalama 1.145,42 Euro gelir elde ettiği, yine müteveffanın evli olmasına rağmen annesinin geçimine de kazancıyla destek olduğu dosya arasına alınan banka kayıtlarından ve tanık anlatımlarından anlaşılmış yaşasaydı eşinin, oğlunun ve annesinin geçimine desteğinin devam edeceği kabul edilmiştir. Bilirkişi raporuyla davacılar yönünden belirlenen toplam tazminat miktarından ...... plakalı aracın sürücüsü davalı ...'nın %75 kusur oranına isabet eden kısmının davalılar ..., ... ve ... Hesabından tahsil edilmesi gerektiği, ... plakalı araç sürücüsünün %25 kusur oranına isabet eden miktardan %20 hatır taşıması indirimi yapılarak hesaplanan destekten yoksun kalma tazminatının ise davalılar... ve Ticaret Limited Şti'den ve ... Sigorta'dan tahsil edilmesi gerektiğine karar verilmiş, ... Plakalı aracın zorunlu sigortası aleyhine hükmedilen maddi tazminat miktarı zorunlu sigorta poliçesi kapsamında kaldığından davalı ...'nın maddi tazminattan sorumlu olmadığına karar verilmiş, müteveffanın ölümü nedeniyle davacı ...'nın eşini, davacı ...'in babasını ve davacı ...'nın oğlunu yitirmelerinden dolayı çektikleri sıkıntı ve üzüntü nedeniyle manevi tazminat tayini koşullarının gerçekleştiği ve davacıların 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunun 56. maddesi gereğince manevi tazminata hak kazandıkları anlaşıldığından, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ve olayın oluş şekli, Adli Tıp Kurumunun .../02/2016 tarihli raporundaki kusur oranları, müteveffanın yaşı da gözetilmek suretiyle davacı eş ve anne için takdiren 15.000'er TL, davacı çocuk için takdiren 10.000 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.
Maddi tazminat miktarı belirlenirken %20 hatır taşıması indirimi yapıldığından reddedilen maddi tazminat miktarı bakımından davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmemiştir..." gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davacı ... yönünden; 439.430,99 TL maddi tazminatın davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihinden, davalı ... yönünden (davalı ... yönünden teminat miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... yönünden 117.181,6 TL maddi tazminatın davalı ...Elektronik ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden kaza tarihinden, davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... yönünden; 145.675,09 TL maddi tazminatın davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihinden, davalı ... yönünden (davalı ... yönünden teminat miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... yönünden; 38.845,89 TL maddi tazminatın davalı ...Elektronik ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden kaza tarihinden, davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... yönünden; 98.369,53 TL maddi tazminatın davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihinden, davalı ... yönünden (davalı ... yönünden teminat miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... yönünden; 26.231,88 TL maddi tazminatın davalı ...Elektronik ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden kaza tarihinden, davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, davalı ... A.Ş.' ye karşı olan maddi tazminat taleplerinin reddine, davacıların manevi tazminata ilişkin davasının kısmen kabulü ile, davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL davalı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ...Elektronik Ticaret Ltd. Şti yönünden kaza tarihinden, davalı ... A.Ş. yönünden dava tarihinden itibaren (... yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF VE SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
İlk Derece Mahkemesinin bu kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalılar ... ve ... vekili, ... ...Sigorta Şirketi vekili, ... A.Ş. vekili, ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin 10.12.2018 tarihli ve 2018/920 Esas ve 2018/1856 Karar sayılı kararı ile; "...öncelikle davacı eş ...'nın güncel nüfus kayıtları ile tüm davacıların sosyal ve ekonomik durum araştırmalarının usulünce yapılarak dosyaya celbi sureti ile, dosyanın yeni bir bilirkişiye tevdii ile, davalı ...'nın önceki rapora destek pay oranları ve ikinci çocuk ihtimalinin gözönünde bulundurulmadığı yönünden yapmış olduğu itirazlarının da değerlendirilmesi sureti ile rapor alınarak, ayrıca hüküm altına alınacak tazminat miktarının ZMMS poliçe limitini aşan kısmının olup olmadığının ve aşması durumunda da ihtiyari mali sorumluluk poliçesi sigorta şirketi ... A.Ş.'nin de sorumluluğuna hükmedilip hükmedilmeyeceğinin değerlendirilip karar yerinde tartışılmak ve tarafların tüm istinaf itirazlarının nitelik ve içeriği ile usuli kazanılmış hakları da gözetilmek suretiyle karar verilmesi gerektiğinden..." gerekçesi ile davacılar ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine, kararın kaldırma sebebine göre davalı ... A.Ş ve ... ...Sigorta Şirketi' nin istinaf itirazları ile davalı ... Hesabının sair istinaf itirazlarının bu aşamada değerlendirilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince gönderme kararı sonrası yapılan yargılama sonucunda verilen 25.11.2020 tarihli 2018/324 Esas ve 2020/138 Karar sayılı karar ile; maddi tazminat yönünden davanın kabulüne, davacı ... yönünden 828.905,87 TL maddi tazminattan; 165.781,17 TL' sinin davalı ...Elektronik ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden kaza tarihinden, davalı ... Anonim ...Sigorta Şirketi yönünden (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 663.124,70 TL'sinin davalılar ..., ...' tan kaza tarihinden, ... yönünden (teminat miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ... yönünden 180.403,97 TL maddi tazminatın 36.080,80 TL' sinin davalı ...Elektronik ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) kaza tarihinden, davalı ... Anonim ...Sigorta Şirketi yönünden (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 144.323,17 TL' sinin davalılar ..., ...' tan kaza tarihinden, ... yönünden (teminat miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen tahsiline, davacı ... yönünden 346.497,92 TL maddi tazminatın, 69.299,59 TL' sinin davalı ...Elektronik ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) kaza tarihinden, davalı ... Anonim ...Sigorta Şirketi yönünden (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 277.198,33 TL'sinin davalılar ..., ...' tan kaza tarihinden, ... yönünden (teminat miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen tahsiline, iç ilişkide tarafların sorumluluğunun yukarıdaki gibi olduğunun ve davacılara karşı, davalıların tüm zarar bakımından 6098 sayılı TBK 61. maddesi uyarınca müteselsil ve müşterek sorumlu bulunduklarının tespitine, manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulüne, davacı ... yönünden 15.000,00 TL, davacı ... yönünden 15.000,00 TL, davacı ... yönünden 10.000,00 TL olmak üzere toplam 40.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ... ve ...ve Elekt. Ltd. Şti. yönünden kaza tarihinden itibaren, davalı ... A.Ş. yönünden dava tarihinden itibaren (sigorta şirketleri yönünden poliçe limitleri ile sınırlı kalmak kaydıyla) işleyecek olan yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Bu kararın davacılar vekili ve davalılar ... A.Ş. vekili, ... vekili, ... ...Sigorta Şirketi vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 16.02.2021 tarih ve 2021/184 Esas ve 2021/345 sayılı kararı ile; " ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin kaldırma kararında da belirtildiği üzere davalılar yönünden tam kusura göre tazminata hükmedilmesi gerekirken kusur oranlaması yapılarak tazminata hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2012/16386 Esas, 2013/15118 Karar sayılı ve 26/09/2013 günlü, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2020/558 Esas, 2020/2881 Karar sayılı ve 21/09/2020 günlü kararında açıklandığı üzere müteselsil sorumlu bulunan bir kısım davalıların kendi kusuruna isabet eden miktardan hatır taşıması nedeniyle indirim yapıldıktan sonra geri kalan miktarla sınırlı olmak üzere ve tazminat alacaklısına karşı müteselsilen sorumlu olacak biçimde ve davalıların birbirleri aleyhine rücu hakları düzenlenmesi gerekirken, davalıların müteselsilen değil, kusura göre sorumlu kılınmalarına ilişkin mahkeme kararının yerinde olmaması nedeniyle kararın bu açıdan kaldırılması, kaldırma gerekçesine göre diğer istinaf sebeplerinin şu aşamada değerlendirilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir" gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak dosyanın mahkemesine iade edilmesine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince gönderme kararı sonrası yapılan yargılama sonucunda 13.07.2021 tarihli ve 2021/48 Esas ve 2021/142 Karar sayılı kararı ile; "Tüm bu açıklamalar ışığında yapılan yargılama neticesinde müteveffa ...ın davacılardan ...ın eşi, ...ın babası ve ...nın oğlu olması sebebiyle eğer yaşasaydı eşine, çocuğuna ve annesine maddi desteğinin devam edeceği, söz konusu trafik kazası nedeni ile desteğini kaybeden davacıların destekten yoksun kaldıkları sabit görülmüştür. Dolayısıyla teknik bilirkişi marifetiyle hesaplanan destekten yoksun kalma tazminatının, iş bu zararın meydana gelmesinden sorumlu bulunanların zararın tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu bulunacakları 6098 sayılı TBK nın 61. Maddesi düzenlemesi ile sabittir. İç ilişkide ise aynı yasanın 62. Maddesi düzenlemesi gereğince kendi kusuruna isabet eden kısımdan fazlaca bir ödeme yapmak durumunda kalan davalının diğer davalılara rücu edebileceği açık hükmü uyarınca davalıların davacılara karşı sorumlulukları tüm tazminat ile sabit iken iç ilişkide davacının haklarına halef olacak şekilde rücu imkanı bulunduğu açıktır. Bu sebeple bilirkişi tarafından hesaplanan maddi tazminattan hatır taşıması indirimi yapıldıktan sonra kalan davacılardan ... için 787.460,578 TL, ... yönünden 171.383,772 TL, ...yönünden 329.173,024 TL olmak üzere toplam 1.288.017,374 TL maddi tazminat davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir." gerekçesi ile maddi tazminat yönünden davanın kısmen kabulüne, davacı ... yönünden 787.460,578 TL maddi tazminatın davalılar ...Elektronik ve Ticaret Ltd. Şti., ... ve ...' tan kaza tarihinden, davalılar ... Anonim Türk Sigorta Şirketi (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) ve ...' ndan (teminat miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... yönünden 171.383,772 TL maddi tazminatın; davalılar ...Elektronik ve Ticaret Ltd. Şti., ... ve ...' tan kaza tarihinden, davalılar ... ...Sigorta Şirketi (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) ve ...' ndan (teminat miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... yönünden 329.173,024 TL maddi tazminatın davalılar ...Elektronik ve Ticaret Ltd. Şti., ... ve ...' tan kaza tarihinden, davalılar ... ...Sigorta Şirketi (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) ve ...' ndan (teminat miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulüne, davacı ... yönünden 15.000,00 TL, davacı ... yönünden 15.000,00 TL, davacı ... yönünden 10.000,00 TL olmak üzere toplam 40.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ... ve ...ve Elektrik Ltd. Şti. yönünden kaza tarihinden itibaren, davalı ... A.Ş. yönünden dava tarihinden itibaren (sigorta şirketleri yönünden poliçe limitleri ile sınırlı kalmak kaydıyla) işleyecek olan yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş ve 06.09.2021 tarihli kararı ile davacı vekilinin tavzih talebinin kabulüne, Mahkemenin 30.06.2021 tarih, 2021/48 Esas, 2021/142 Karar sayılı kararının maddi tazminat yönünden (1-A) nolu bendinin "4- Davacılar ..., ... ve ... lehine hükmedilen maddi tazminatın, diğer davalılar ile birlikte davalı ... şirketinden (poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihi olan 18.....2015 itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine" şeklinde tavzihine ve tamamlanmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ...Sigorta Şirketi vekili ve ... vekili ve bu karar ile tavzih kararına karşı ... A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Mahkemece taraf delillerinin usulüne uygun olarak toplandığı, değerlendirilerek tartışıldığı, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık olduğu, kazanın oluş şekli ve dosya içerisindeki mevcut delillere göre taraflara mahkemece yüklenen kusur durumunun yerinde olduğu, aşamalarda ileri sürülmeyen hususların istinaf aşamasında ileri sürülemeyeceği, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, Adli Tıp Kurumu raporu taraflara yüklenebilecek kusur durumu, murisin yaşı, paranın alım gücü, oluşan zararın ağırlığı göz önüne alındığında, mahkemece hükmedilen tazminatın davacıların zenginleşmesine, davalıların ise, fakirleşmesine yol açmayacak bir miktar olması, tavzih yolu ile ... Şirketi hakkında hüküm tesisi ve sigorta şirketlerinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı kabul edilmesi ve davanın belirsiz alacak davası olması karşısında, mahkemece verilen kararın dosyada mevcut deliller kapsamında usul ve yasaya uygun olması nedeniyle" gerekçesi ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; tüm istinaf gerekçelerinin Bölge Adliye Mahkemesi kararında karşılanmadığını, Bölge Adliye Mahkemesinin kararının gerekçesiz ve denetime elverişiz olduğunu, tavzih kararı ile maddi tazminattan sorumlu tutulamayacaklarını, gerekçe ve hüküm arasındaki çelişkinin tavzih kararı ile giderilemeyeceğini, zorunlu mali sorumluluk sigortasını aşan kısım olmadığından davalı ... şirketinin sorumlu tutulabileceği bir zarar olmadığını, limit açıkça yazılmadığından infazda tereddüt oluşacağını, harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinin poliçe limitine oranlanması ile bulunacak miktardan sorumlu olabileceklerini tüm harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmalarının yerinde olmadığını, %25 kusur ve hatır taşıması indirimi dikkate alındığında manevi tazminat miktarının fahiş belirlendiğini, manevi tazminat miktarından limit ile sınırlı olarak sorumlu oldukları kararda yazılmış ise de limit yazılmadığından kararın yerinde olmadığını, poliçe limitinin garameten paylaştırılması gerektiğini, limit 15.000,00 TL iken 40.000,00 TL manevi tazminata karar verildiğini, ayrıca aynı limit için başkaca zarar görenler tarafından da dava açıldığını, bu davacılar da düşünülerek garameten paylaştırma yapılması gerektiğini, manevi tazminat bakımından da harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinden limit ile orantılı olarak sorumlu olmalarına karar verilmesi gerektiğini, tavzih kararından önce maddi tazminattan sorumlu tutulmadıklarından karardaki maddi tazminat yönünden kurulan hükmün harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinden de sorumlu tutulmamaları gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı ... ...Sigorta Şirketi vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... şirketine verilen kusur oranını kabul etmediklerini, karşı aracın kusuru nedeniyle davalı ... şirketinin sorumlu tutulamayacağını, müştereken ve müteselsilen karar verilmesinin hatalı olduğunu, hükmedilen toplam tazminatın 1.288.017,59 TL olduğunu ve sigorta limitinin aşıldığını, reddedilen kısım hatır taşıması indiriminden kaynaklandığını ve reddedilen kısım üzerinden lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, rapor tarihi itibariyle faiz istenebileceğini, dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; başka zarar görenler tarafından açılan davalarda alınan kusur raporu ile bu dosyada alınan kusur raporu arasında çelişki olduğunu, çelişkinin giderilmediğini, iki kez ıslah yapıldığını, ikinci ıslahın dikkate alınamayacağını, anne ve çocuklar için hükmedilen tazminatın toplam teminata oranlanmadığını, harç dahil tüm fer' ilerin teminat limitine oranlanmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
davalı ... tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası, diğer davalı ... tarafından ihtiyari mali sorumluluk sigortası yapılan aracın, zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi bulunmayan araç ile karıştığı çift taraflı trafik kazasında yolcunun vefatı nedeniyle desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar ..., ... ...Sigorta Şirketi ve ... A.Ş. vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2-Davalılar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;
a.Dava, trafik kazası sonucu oluşan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Motorlu Kara Taşıt Araçları İhtiyari mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1. Maddesinde sigortacının, zorunlu malu sorumluluk sigorta poliçe limitinin dışında (üstünde) kalan miktardan başlayıp, ihtiyari mali sorumluluk sigortası teminat limitine kadar zarardan sorumlu olduğu düzenlenmiştir. Bahse konu sözleşmeden de anlaşılacağı üzere, trafik sigortacısı (bu sigortanın bulunmaması halinde ...) ve hitiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörülmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlenmiştir.
Somut olayda; davalı ... A.Ş. kazaya karışan araçlardan birinin ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı (İMSS) olup, bu araca ilişkin olay tarihini kapsayan trafik sigorta poliçesinin diğer davalı ... ...Sigorta Şirketi tarafından düzenlendiği, kazaya karışan karşı aracın zorunlu trafik sigortası bulunmadığı için de davalı ...'na humuset yöneltildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Kazaya karışan araçlardan birinin ihtiyari mali sorumluluk sigiortacısı olduğu sabit olan davalı ... A.Ş.' nin, olay tarihi itibariyle geçerli olan ZMSS limitini aşan kısımdan ve temin ettiği İMSS poliçe limiti ile sınırlı olarak maddi zarardan sorumlu olacağı açıktır. Davalı ZMSS (... Sigorta) ve sigortasız diğer araç yönünden de davalı ...'nın kaza tarihine göre sorumlu olacakları teminat limitlerinin belirlenip bu limitleri aşan bir zararın bulunması halinde İMSS poliçesi gereği husumet yöneltilen davalı ... A.Ş.'nin sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken adı geçen davalının diğer davalılarla birlikte maddi tazminattan müteselsilen sorumluluğuna karar verilmesi doğru olmadığı için İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
b.2918 sayılı KTK’nun 96. maddesinin 1. fıkrasında; “Zarar görenlerin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta tutarından fazla ise zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat talebi, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulur.”, 2. fıkrasında ise; “Başka tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin zarar görenlerin birine veya birkaçına kendilerine düşecek olandan daha fazla ödemede bulunan iyiniyetli sigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde, diğer zarar görenlere karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Kanun maddesindeki hükme göre, garameten ödeme ilkesi; bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir. Burada amaç, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak, zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı biçimde ve poliçe limitini de aşmayacak şekilde eşit paylaştırmanın sağlanmasıdır.
Davaya konu trafik kazasında birden fazla ölü ve yaralı olduğu, kazada vefat eden ...' ın anne ve babası tarafından destekten yoksun kalma tazminatı, aynı kazada yaralanan ve ...' ın kardeşi olan ...'ın malul kalması sebebiyle maddi tazminat ve her bir davacı için her iki durum nedeniyle manevi tazminat talep edildiği, davanın ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2016/1109 esas sayılı dosyasından görüldüğü, verilen kararın kesinleşmediği, yine davaya konu kazada vefat eden ...' ın anne ve babasının destekten yoksun kalma tazminatı talep ettiği, davanın ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2015/994 Esas sayılı dava dosyasından görüldüğü, bu dosyadan verilen kararın kesinleştiği anlaşılmıştır. Bu davaların davalıları arasında kazaya karışan aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olan ... Sigorta A.Ş., ihtiyari mali sorumluluk sigorta şirketi olan ... A.Ş., kazaya karışan diğer aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmadığından ... Hesabının da bulunduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda mahkemece verilecek paylar yönünden garame hesabı yapılması gerekirken diğer dosya davacılarının payları gözetilmeden ve garame yapılmadan ve limitin aşılıp aşılmadığı değerlendirilmeden karar verilmesi hatalıdır.
Mahkemece aynı kazada zarar gören diğer kişiler için sigorta şirketleri nezdinde açılmış dosyalar getirtilip, aynı olaya ilişkin açılmış dava dosyaları incelenerek, 2.a bendinde açıklanan şekilde ZMSS ve İMSS poliçe limitleri dahilinde, davalı ... şirketlerinin sorumluluk miktarları belirlenerek, gerektiğinde KTK.’nun 96. maddesi uyarınca bilirkişiye garame hesabı yaptırılarak, davalı ..., davalı ZMMS ve İMSS sigortalarının sorumlu olduğu miktarlar belirlenip, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
c.Diğer yandan davacılar lehine hüküm altına alınan maddi tazminat miktarlarının zorunlu sigortaların teminat limitlerinin üzerinde olduğu gözetilerek her bir sigortacının her bir davacıya karşı sorumlu olacağı tazminat miktarının hükümde açıkça belirtilmesi; zorunlu sigortaların teminat limitlerinin üzerinde kalan maddi zararlar bakımından da davalı ... A.Ş.'nin her bir davacıya karşı sorumlu olacağı tazminat miktarının ve sorumlu olduğu teminat limitinin hükümde açıkça gösterilmesi, hükmün infazında oluşabilecek tereddütleri gidereceğinden anılan biçimde hüküm tesis edilmeyişi yönünden de İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekir.
3-Bozma neden ve şekline göre harca ve vekalet ücretine yönelik temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ..., ... ...Sigorta Şirketi ve ... A.Ş. vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalılar ..., ... ...Sigorta Şirketi ve ... A.Ş. vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
4.Yukarıda (3) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalılar ..., ... ...Sigorta Şirketi ve ... A.Ş. vekillerinin harç, yargılama giderine yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalılar ..., ... ...Sigorta Şirketi ve ... A.Ş.'ye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
........2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.