Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat
İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; davacılar vekili tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 361/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
İlk Derece Mahkemesince davacılar vekilinin haksız tutuklama ve tutuklama sürecine bağlı olarak davacının vefat etmesi nedeniyle her bir mirasçı için ayrı ayrı 60.000,00 TL olmak üzere toplamda 300.000,00 TL maddi tazminat ile her bir mirasçı için ayrı ayrı 60.000,00 TL olmak üzere toplamda 300.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden işleyecek yasal faizi ile ödenmesine ilişkin talebinin yasal şartlar oluşmadığından tensiben reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca davacılar vekilinin temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.
Davacılar vekilinin temyiz sebepleri; davanın kabul edilmesi gerektiğine, davacının hayatta iken tutuklamanın haksız olduğuna ilişkin verdiği dilekçelerinden tazminat davası açma iradesinin anlaşılabileceğine, ilişkindir.
III. DAVANIN KONUSU
İlk Derece Mahkemesince, tazminat talebinin dayanağı olan Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/8546 soruşturma sayılı dosyası kapsamında muris ...'nin terör örgütü propagandası yapmak suçundan 08.11.2018-25.11.2018 tarihleri arasında 17 gün tutuklu kaldığı, yapılan soruşturmada tutukluluk hali devam ederken sevk edildiği hastanede 25.11.2018 tarihinde vefat etmesi sebebiyle 30.11.2018 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, tutuklama tarihi itibariyle davanın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi hükümlerine tâbi olduğu, CMK 144/1-c maddesi gereğince davacıların tazminat davası açmakta aktif husumet yoklukları gerekçesiyle davanın tensiben reddine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince reddedilen davada, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.
5271 sayılı CMK'nın 142 nci maddesinin beşinci fıkrasındaki; ''Mahkeme, dosyayı inceledikten sonra yeterliliğini belirlediği dilekçe ve eki belgelerin bir örneğini Devlet Hazinesinin kendi yargı çevresindeki temsilcisine tebliğ ederek, varsa beyan ve itirazlarını onbeş gün içinde yazılı olarak bildirmesini ister.'', altıncı fıkrasındaki ''İstemin ve ispat belgelerinin değerlendirilmesinde ve tazminat hukukunun genel prensiplerine göre verilecek tazminat miktarının saptanmasında mahkeme gerekli gördüğü her türlü araştırmayı yapmaya veya hâkimlerinden birine yaptırmaya yetkilidir.'' ve yedinci fıkrasındaki; ''Mahkeme, kararını duruşmalı olarak verir. İstemde bulunan ile Hazine temsilcisi, açıklamalı çağrı kâğıdı tebliğine rağmen gelmezlerse, yokluklarında karar verilebilir.'' şeklindeki düzenlemelere muhalefet edilerek, kararın duruşmalı olarak verilmesi gerektiği gözetilmeden, Cumhuriyet savcısından yazılı mütalaa alınarak tensiben yazılı şekilde karar verilmesi,
Kabule göre de; tazminat davasının CMK 142. maddesinde belirtilen süre içinde açılması gerektiği, buna göre 12.03.2021 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı, hak düşürücü sürenin kamu düzenine ilişkin olduğu, Hukuk Genel Kurulu'nun 06.10.2004 tarih ve 2004/1-433 Esas sayılı kararı doğrultusunda kamu düzenine ilişkin sebeplerin varlığı halinde aleyhe bozma yasağı ilkesinin nazara alınmayacağı ve belirtilen hususların re'sen göz önünde bulundurulacağı anlaşılmakla, davanın süre yönünden reddi yerine yazılı şekilde hüküm tesisi,
Bozmayı gerektirmiş olup, açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK'nın 304/2-b maddesi uyarınca Patnos Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilamının bir örneğinin ise Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 08.10.2024 tarihinde karar verildi.