ASIL DAVA MAHKEMESİ: Erbaa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2021/100 E., 2022/113 K.
BİRLEŞEN DAVA MAHKEMESİ: Erbaa Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2012/151 E
BİRLEŞEN DAVA MAHKEMESİ: Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2012/51 E
Taraflar arasında görülen itirazın iptali davasında verilen karar hakkındaki yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesince kararın düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir. Bozma kararına karşı davacı vekili tarafından karar düzeltme yoluna başvurulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesince onama ilamının ortadan kaldırılarak, mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.
Adli yardım, temyiz yoluna başvuru sırasında talep edilmekle; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 336 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, adli yardım talebini inceleme görevi Yargıtaya aittir.
Adli yardım, 6100 sayılı Kanun’un 334 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddelere göre gerçek kişiler ile kamuya yararlı dernek ve vakıfların yararlanabileceği adli yardımın şartları, ödeme gücünden yoksun olma ve talebin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Adli yardım talebinde bulunan gerçek kişi veya tüzel kişinin yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri de mahkemeye ibraz etmesi gerekir. Adli yardım talebinde bulunanın ödeme gücünden yoksun olup olmadığı, bu belgeler incelenerek belirlenecektir.
Bu açıklamalar ve dosyadaki belgeler ışığında adli yardım talebinde bulunan davalının kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken temyiz yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşıldığından, adli yardım talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Mahkeme kararı davalı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;
Davacı vekili asıl davaya ilişkin dava dilekçesinde; ... adına kayıtlı ve davalı ... yönetimindeki ll plakalı araç ile 15.09.2007 tarihinde ... yönetimindeki ... plakalı araçla kaza yaptıklarını ve kazada ...'un kusurlu bulunduğunu ve karşı araçta yolcu ...'ın malül kaldığını, kaza tarihinde, kaza yapan aracın ZMM Trafik Sigortası bulunmadığından kazada sakat kalan...'ın Güvence Hesabına müracaatı üzerine kendisine 20.502,00 TL ödeme yapıldığını, bu ödemenin tahsili için Erbaa İcra Müdürlüğünün 2010/3875 sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davalının itiraz ettiğini beyanla; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla Erbaa İcra Müdürlüğünün 2010/3875 sayılı dosyasına davalının yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen Erbaa 1. Asliye Hukuk Mahkemenin 2012/151 Esas sayılı dava dosyasına ilişkin dava dilekçesinde; aynı kazada malül kalan karşı aracın sürücüsü ...'a ödenen 44.766,00 TL'nin tahsili için Erbaa İcra Müdürlüğü'nün 2012/786 sayılı dosyası ile takip yapıldığını, borçlu ...'un borca ve yetkiye itiraz ettiğini, yetki itirazının yerinde olmadığını beyanla, Erbaa İcra Müdürlüğünün 2012/786 sayılı dosyasına davalının yaptığı itirazın iptali ile takibin devamını, %40'tan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Birleşen Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/51 Esas sayılı dava dosyasına ilişkin dava dilekçesinde; aynı kazada ...'ın malul kaldığını, kazada yaralanan ...'a 35.234,00 TL ödendiğini, bu alacağın tahsili için Reşadiye İcra Müdürlüğünün 2011/44 Esas sayılı dosyası ile takip yapıldığını, davalının borca itiraz ettiğini belirterek, davalının yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili asıl davaya ilişkin cevap dilekçesinde; kaza ile ilgili olarak, Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2008/176 Esas dava ile Tokat 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2008/207 Esas sayılı dosyalarında görülmekte olan davalar mevcut olduğunu bu dosyaların derdest olduğunu, derdest davalar neticelenmeden davacı ... Hesabının ödemeler yaptığını, davacı tarafın hiçbir araştırma yapmadan ve derdest davaların neticelenmesini ve taraf kusurlarının netleşmesini beklemeden yaptığı ödemeler ile müvekkilinin bizzat elden yaptığı ödemeler neticesinde olaya karışanların adeta felaketi kazanca dönüştürdüğünü, kaza nedeniyle ... ve...' a 30.000,00 TL ödeme yapıldığını buna ilişkin belgenin aslının Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/176 Esas sayılı dosyasında olduğunu, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı asıl Erbaa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin birleşen 2012/151 esas sayılı dava dosyasında sunmuş olduğu cevap dilekçesinde; öncelikle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesini, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ve Reşadiye İcra Müdürlüğü kanalı ile başlatılmış icra takibine itirazının üzerine halen Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesi 2012/51 E. numaralı aynı talepleri içeren davanın derdest olmakla derdestlik itirazının dikkate alınarak huzurdaki davanın reddi gerektiğini, yetkisiz mahkemede dava açıldığını, yetkili mahkeme Reşadiye Asliye Hukuk veya Tokat Asliye Hukuk Mahkemesi olmakla yetki yönüyle davanın reddine karar verilmesini, kendisinin de ödeme yaptığını, mükerrer ödemeye rağmen Mahkemece davanın kabulüne hükmedecek ise, kaza nedeniyle işini, malvarlığını ve bütün maddi olanaklarını kaybetmiş olduğundan verilecek kararla ortaya çıkacak müzayaka nedeniyle Borçlar Kanunu m. 44/2 hükmünün uygulanması, davacı taraf kötüniyetli olduğundan, talep edilen meblağın % 40’ndan aşağı olmamak üzere tarafına verilmek üzere tazminata hükmedilmesini, davacı tarafın, şartları oluşmayan % 40 icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesinin Birleşen 2012/51 Esas sayılı dava dosyasındaki cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımı nedeniyle reddi ve diğer esasa yönelik savunmaları ile davanın reddini istemiştir.
Mahkemenin 01.12.2015 tarih ve 2011/40 Esas, 2015/567 Karar sayılı kararı ile asıl dava yönünden davanın kabulü ile davalının Erbaa İcra Müdürlüğünün 2010/3875 esas sayılı takip dosyasında yapmış olduğu itirazın iptaline, birleşen dava dosyası 2012/151 esas yönünden, davanın kabulü ile davalının Erbaa İcra Müdürlüğünün 2012/786 esas sayılı takip dosyasında yapmış olduğu itirazın iptaline, İİK 67/2. maddesi gereği İcra Müdürlüğünün 2012/786 esas dosyasındaki asıl alacak miktarının %20'si oranında tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
1. Mahkeme kararına karşı davalı ... tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.
2.Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 14.02.2019 tarih ve 2016/50233 Esas- 2019/1522 Karar sayılı ilamı ile davalının diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, "Dava, ZMSS poliçesi bulunmayan aracın karıştığı kaza sonucu maluliyet nedeniyle zarar görenlere ödeme yapan davacının ödediği bedelin, zarardan sorumlu olduğu ileri sürülen davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir. Birleşen davaya konu rücuen tazminat bedeli likit olmayıp yargılama sonucu belirleneceğinden, davacı vekilinin bu davadaki icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru değil, bozma nedeni ise de bu husustaki yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden, 6100 Sayılı HMK'nun geçici 3.maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı HUMK'nun 438/7.maddesi uyarınca hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir." gerekçeleriyle karar düzeltilerek onanmıştır.
V.KARAR DÜZELTME KABUL-BOZMA KARARI
1- Düzelterek onama kararına karşı davacı vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.
2-Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 20.01.2021 tarih ve 2019/4154 Esas- 2021/292 Karar sayılı ilamı ile
"Asıl ve birleşen davanın davacısı ... tarafından davalı ...'a karşı aynı trafik kazası nedeniyle malul kalan ...'a ... tarafından yapılan 35.234,00.TL ödeme nedeniyle Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/51 Esas sayılı dosyasında itirazın iptali talebiyle dava açmış; Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.03.2014 tarih, 2012/51-2014/75 sayılı kararıyla dosyanın, aralarında fiili ve hukuki irtibat bulunan Erbaa Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/40 esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine, karar kesinleştiğinde dosya ve eklerinin Erbaa Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/40 esas sayılı dosyasına gönderilmesine karar verilmiş, kararın davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 15.02.2016 tarih 2014/9902-2016/1649 sayılı kararıyla hükmün onanmasına karar verilerek birleştirme kararı kesinleşmiştir.
Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesinin birleştirme kararının kesinleştiği tarihten önce Erbaa Asliye Hukuk Mahkemesince asıl ve birleşen Erbaa Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/151 Esas sayılı dosyalarında açılan davaların ayrı ayrı kabulüne karar verilerek dosyadan el çekildiği, dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay'a gönderildiği, temyiz incelemesinin Dairemizce Erbaa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 01.12.2015 tarihli hükmüyle sınırlı olarak yapıldığı ancak Erbaa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin daha önce karar vermesi nedeniyle birleşen Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın esası hakkında hüküm verilmediği, asıl dava ile birleşen her iki davanın da aynı trafik kazası nedeniyle davacı ... tarafından kazada yaralanarak malul kalan şahıslara yapılan ödemelere ilişkin başlatılan icra takiplerine karşı davalı borçluya karşı açmış olduğu itirazın iptali davaları olduğu, fiili ve hukuki irtibat bulunan bu davaların birlikte görülmesi amacıyla birleştirme kararı verildiği, yapılacak araştırma, toplanacak deliller ve verilecek hükümlerin birbirini etkileyeceği gözetilerek davalı vekilinin bu yöne ilişkin karar düzeltme isteğinin kabulüne karar verilmesi ve Dairemizin 14.02.2019 gün ve 2016/5023-2019/1522 sayılı düzelterek onama kararının ortadan kaldırılması ve yerel mahkeme hükmünün bozulması gerekmiştir.2-Bozma neden ve şekline göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir." gerekçeleriyle düzelterek onama kararı ortadan kaldırılarak mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
3.Davacı ... vekili bu karara karşı maddi hata düzeltme talebinde bulunmuştur.
Daire'nin 21.06.2021 tarih ve 2021/16368 Esas, 2021/3408 Karar sayılı ilamı ile " Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi’nin 20.01.2021 gün ve 2019/4154-2021/292 sayılı ilamı ile esasen davacı ...’nın karar düzeltme dilekçesi değerlendirilerek karar düzeltme talebinin kabulü ile yerel mahkeme hükmünün bozulmasına karar verildiği halde, hükmün yazımı sırasında karar düzeltme talep edenin sehven davalı olarak yazıldığı anlaşılmakla, yapılan maddi hatanın düzeltilmesi gerekmiştir. Buna göre, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi’nin 20.01.2021 gün ve 2019/4154-2021/292 sayılı ilamının 1. sayfasındaki karar başlığında yer alan “davalı ...” ibareleri çıkartılarak yerine “davacı” ibaresinin, 3. sayfasının 5. satırındaki “davalı” ibaresi çıkartılarak yerine “davacı” ibaresinin, 3. sayfasının 10. satırındaki “davalı vekilinin sair” ibareleri çıkartılarak yerine “davacı vekilinin sair karar düzeltme itirazlarının, davalı vekilinin tüm” ibarelerinin, sonuç kısmının 2. satırındaki “davalı” ibaresi çıkartılarak yerine “davacı” ibaresinin, sonuç kısmının 6. satırındaki “davalı vekilinin sair” ibareleri çıkartılarak yerine “davacı vekilinin sair karar düzeltme itirazlarının, davalı vekilinin tüm” ibarelerinin, sonuç kısmının 9. satırındaki “davalıya” ibaresi çıkartılarak yerine “davacıya” ibaresinin yazılması suretiyle" maddi hatanın düzeltilmesine karar verilmiştir.
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava dosyası 2021/100 Esas bakımından "davanın kabulü ile davalının Erbaa İcra Müdürlüğünün 2010/3875 esas sayılı takip dosyasında yapmış olduğu itirazın iptaline, birleşen dava dosyası 2012/151 esas bakımından davanın kabulü ile davalının Erbaa İcra Müdürlüğünün 2012/786 esas sayılı takip dosyasında yapmış olduğu itirazın iptaline, davacı vekilinin icra inkar tazminatı talebinin reddine, birleşen Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesi 2012/51 Esas dava dosyası esas bakımından davanın kabulü ile davalının Reşadiye İcra Müdürlüğünün 2011/44 esas sayılı takip dosyasında yapmış olduğu itirazın iptaline, davacı vekilinin icra inkar tazminatı talebinin reddine" karar verilmiştir.
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temyiz yoluna başvurmuştur.
B.Temyiz Sebebleri
Davalı temyiz dilekçesinde; dava konusu kazaya ilişkin olarak Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2008/176 E. Sayılı dava ile Tokat 2. Asliye Ceza Mahkemesi 2008/207 E. Dosyasından görülmekte olan derdest davaların neticelenmeden davacı ... tarafından ödemeler ve icra takipleri yapıldığını, tanıklar huzurunda ... ve yolcu...'a 30.000,00 (Otuz bin) YTL elden ve nakit olarak teslim edildiğini, başkaca hak ve alacakları kalmadığı yönünden imzalı beyan alındığını, borcunun kalmadığını, ibra edildiğini, trafik kazasına karışan ...'ın kazadan hemen sonra arabayla geçirdiği başka bir trafik kazasında vefat ettiğini, hükme esas alınan raporda halen daha yaşıyor ve sanki 2060 yılına kadar yaşayacağı varsayımı ile hesap yapıldığını, borcun zamanaşımına uğradığını, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 109 göre “motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl içinde zamanaşımına uğrar” hükmünün olduğunu, icra dairesinin yetkisine itiraz ettiğini, gönderdiği ek beyan dilekçesi ile kararı adli yardımlı olarak temyiz ettiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
asıl ve birleşen davalarda zorunlu trafik sigortası bulunmayan ve davalının sevk ve idaresindeki aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında yaralanan sürücü ile yolcuya ödenen maddi tazminatın rücuen davalıdan tahsiline yönelik icra takibine ilişkin itirazın iptali davasıdır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 109 uncu maddesinin 4. fıkrası, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 67 inci maddesi, 5684 sayılı sigortacılık Kanunu'nun 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, ... Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri.
1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalının asıl davaya yönelik tüm, birleşen Erbaa Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/151 Esas sayılı dosyasına ilişkin olarak da aşağıdaki 2 numaralı bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Davalının birleşen Erbaa Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/151 Esas sayılı dosyasına yönelik diğer temyiz itirazlarına gelince ;
Davacı ... Hesabının Erbaa İcra Müdürlüğünün 2012/786 Esas sayılı dosyasına dayanak, ödeme yaptığı karşı aracın sürücüsü ... 18.07.2011 tarihinde vefat etmiştir. Eldeki davada 31.01.2015 tarihli hesap bilirkişisi raporunda, PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre kaza tarihinde 24 yaşında olan ...'ın 2060 yılına kadar yaşayacağı varsayımı ile belirlenen tazminata göre zarar hesap edilerek itirazın iptaline karar verilmiştir. Ancak eksik incelemeye dayalı karar hatalıdır.
Zira rücuen alacağa ilişkin olarak davalının sorumlu tutulacağı miktar, ...'ın ölüm tarihi olan 18.07.2011'e kadar hesaplanmalı, gerçek zarar bu şekilde tespit edilmelidir. Anılan sebeple kararın bozulması gerekmiştir.
3. Davalının birleşen Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/51 Esas sayılı dosyasına yönelik diğer temyiz itirazlarına gelince;
Dava, itirazın iptali şeklinde açılan rücuen alacak istemine ilişkindir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 109 uncu maddesinin dördüncü Fıkrası hükmü gereğince "Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülükleri yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar".
Davacı ..., Reşadiye İcra Müdürlüğünün 2011/44 E sayılı icra takip dosyasına dayanak olan 35.234,00 TL'yi kazada yaralanan ...'ın Ziraat Bankası hesabına 10.03.2009 tarihinde ödemiştir. Bu ödemeye ilişkin olarak eldeki itirazın iptaline konu icra takibi öncelikle Erbaa İcra Müdürlüğünün 2009/2383 Esas sayılı dosyasından başlatılmış, borçlu ... ödeme emrine ilişkin olarak borca ve İcra Müdürlüğünün yetkisine itiraz etmiştir. İcra Müdürlüğünce 22.06.2009 tarihinde takibin durdurulmasına karar verilmiştir. Alacaklı vekilinin 18.02.2011 tarihli talebi ile dosya yetkili Reşadiye İcra Müdürlüğüne gönderilmiş 05.07.2011 tarihinde masrafları yatırılarak icra takibine devam edilmiş, yetkili İcra Müdürlüğünce, borçluya gönderilen ödeme emri üzerine, borca itiraz ile yetkili icra dairesinde takip durmuş ve alacaklı ... tarafından eldeki itirazın iptali davası açılmıştır.
Davalı ..., süresinde verdiği davaya cevap dilekçesi ile alacağın zamanaşımına uğradığı definde bulunmuştur. Zamanaşımı def’i, bir hakkın ileri sürülebilmesine engel olgulardandır. Bu nedenle öncelikle ve hadise hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekmektedir.Ancak mahkemece davalının zamanaşımı defi hakkında değerlendirme yapılmamıştır.
Şu halde mahkemece birleşen Reşadiye Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/51 Esas sayılı dosyasında, davalının zamanaşımı defi yönünden olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek karar verilmiş olması doğru görülmemiş, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.
4. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre davalının Birleşen Reşadiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/51 Esas sayılı dosyaya yönelik diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalının asıl davaya yönelik tüm, birleşen 2012/151 Esas sayılı davaya yönelik diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2- Değerlendirme bölümünün (2 ve 3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalının temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının BOZULMASINA
3- Değerlendirme bölümünün (4) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalının 2012/51 Esas sayılı birleşen davaya yönelik temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,
Dosyanın Mahkemeye gönderilmesine,
04.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.