1-Has Aras Iğdır Turizm Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ...
2-...
3-... vekili Avukat ...
4... İnş. Taah. Nak. Elek. İnş. Mal. Hay. Tic. San.
Ltd. Şti.
5- ... vekili Avukat ...
6- ... vekili Avukat ...
HÜKÜM/KARAR: Asıl ve Birleşen Davanın Kısmen Kabulü
Davalı ...
Taraflar arasında görülen trafik kazası sonucu vefat ve yaralanmadan kaynaklanan maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Has Aras Ltd. Şti, davalı ... vekili, davalı ... vekili asıl ve birleşen davada davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı birleşen davada davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
Davacılar vekili asıl dava dilekçesinde; 23.01.2014 tarihinde ...'dan Sarıkamış istikametine seyreden yolcu otobüsünün davalı ... sevk ve idaresindeki iken kar küreme çalışması yapmakta olan karayollarına ait aracı beklemesi gerektiği halde kavşakta hızını azaltmadan süratli şekilde kar küreme aracının sağ tarafından geçmeye çalışırken otobüsün sol arka yanının, kar küreme aracının bıçak kısmına çarpması neticesinde ...'nun direksiyon hakimiyetini kaybederek otobüsün devrilmesine ve metrelerce sürüklenmesine sebebiyet verdiğini, kazada üç kişinin hayatını kaybettiğini ve biri ağır olmak üzere onlarca kişinin yaralandığını, kazada hayatını kaybedenlerden... ...'in davacılar ... ve .....'in kızı, ...'in ise kız kardeşi olduğunu,... ...'in müvekkillerinin tek kız çocuğu olduğunu, 7 yaşında otobüs şoförünün ağır kusuru nedeniyle kazada hayatını kaybettiğini, aynı otobüste bulunan müvekkili ...'in ise ağır yaralandığını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla... ...'in vefatından dolayı davacılardan ... için 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 115.000,00 TL manevi tazminatın, davacılardan ... için 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 115.000,00 TL manevi tazminatın, davacılardan ... için 70.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen, davalı ... şirketinin poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere maddi tazminat için dava tarihinden, fazlaya ilişkin dava ve talep hakkı saklı kalmak kaydıyla müvekkili ...'in geçici iş gücü kaybı nedeniyle 7.485,00 TL ek ödeme ve 463,00 TL icap ödemesi olmak üzere toplam 7.948,00 TL gelir kaybı tazminatının işlemiş faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davacılar vekili; trafik kazası sonucunda hayatını kaybeden yolculardan Kıvanç Gençosmanoğlu'nun, müvekkili ...y ve ...'nun oğlu, diğer davacılardan ... ve Zeynep'in ise ağabeyi olduğunu, kazaya neden olan aracın malikinin Has Aras Iğdır Turizm Ticaret Ltd.Şti. olduğu ve aracın Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketine Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla alacakları belirli ... geldiğinde arttırılmak üzere (HMK'nun 107) davacılardan ... ve ... için ayrı ayrı 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 250.000,00 TL manevi tazminatın, davacılardan ... ve ... için ayrı ayrı 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 100.000,00 TL manevi tazminatın, davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt (avans) faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen (davalı ... A.Ş. yönünden teminat limitleri dahilinde) tahsiline karar verilmesini, 13.05.2019 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat talebini davacı ... için 247.121,84 TL'ye davacı ... için 252.361,64 TL'ye artırmıştır.
Davalı Has Aras Iğdır Turizm Tic.Ltd.Şti vekili cevap dilekçesinde; kazanın meydana gelmesinde Karayolları Bölge Müdürlüğünün asli kusuru bulunduğunu, davalı şirkete ait aracın trafik sigortacısının Allıanz Sigorta A.Ş., zorunlu koltuk ferdi kaza sigortacısının Ergo Sigorta A.Ş, zorunlu koltuk sorumluluk sigortacısının Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. olduğunu davanın Allıanz Sigorta A.Ş. ve Ergo Sigorta A.Ş.'ye ihbar edilmesini talep ederek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kazaya karışan aracın davalı şirket tarafından 12.01.2014-2015 vadeli Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları gereği poliçe teminatının ancak araçta yolcu olarak taşınan biletli yolcuları kapsadığını, öncelikle biletli yolcu olarak taşınıldığının ve destek iddialarının kanıtlanması gerektiğini, dava konusu olayın ticari iş niteliğinde olmadığını, davacının avans faizi talebinin reddi gerektiğini, davacıya SGK tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının tespitinin gerektiğini, davacının müterafik kusurunun dikkate alınması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... cevap dilekçesinde; meydana gelen trafik kazasında sorumlunun karayollarının kar küreme aracı olduğunu, kazanın karayolları aracının yanlış şerit değiştirmesi sonucu meydana geldiğini, ceza dosyasının sonucunun beklenmesi gerektiğini, talep edilen manevi tazminat miktarının yüksek olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan kar küreme aracıyla kar temizleme faaliyetini yürüten şirketin ... İnş. Taah. Nak. Elek. İnş. Mal. Hay. Tic. San. Ltd. Şti. olduğunu, alt işveren konumunda olduğunu, müvekkili kurum ile yüklenici firma arasında yapılan sözleşme gereğince vuku bulucak kazalardan ve bu kazaların sebep olacağı zararlardan, can ve mal kaybından ve üçüncü şahıslara karşı yapılacak her türlü zararlardan yüklenici firmanın doğrudan doğruya sorumlu olduğunu, davalı kurumun meydana gelen kazada herhangi bir kusuru ve ihmali bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
İlk Derece Mahkemesinin 09.11.2017 tarih ve 2015/321E. - 2017/469 K. sayılı kararı ile; asıl davada maddi tazminat yönünden; ... yönünden açılan davanın husumet yönünden reddine, ..., ... ve ... yönünden açılan destekten yoksun kalma tazminatına yönelik talebin vaki feragat sebebiyle reddine, ... İnşaat Taahhüt Nakliyat Elektrik İnşaat Mal. Hay. Tic. San. Ltd. Şti. ve ... yönünden açılan davanın destekten yoksun kalma tazminatına yönelik ödenen miktarın ibra olunan miktarı aşmadığı da nazara alınarak reddine, davacı ...’in gelir kaybına yönelik talep yönünden davanın kabulü ile 7.948,00 TL’nin ... dışında diğer davalılardan müştekeren ve müteselsilen alınarak dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacı ...'a ödenmesine, manevi tazminat yönünden; ... yönünden açılan davanın husumet yönünden reddine, diğer davalılar yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile davacı ... ve eşi ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL, ... için 20.000,00 TL olmak üzere toplam 120.000,00 TL’nin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte (... yönünden bir talep olmadığından bu davalı hariç olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine, birleşen davada maddi tazminat yönünden; ... yönünden açılan davanın husumetten reddine, destekten yoksun kalma yönünden açılan davanın davacılar ... ve ... yönünden reddine, ... ve ... yönünden destekten yoksun kalmaya yönelik açılan davanın yapılan ıslah da dikkate alınarak 28.842,72 TL’nin davacı ... ve 29.492,80 TL’nin davacı ... yönünden kabulü ile davalı ... yönünden dava tarihinden, diğer davalılar yönünden ise kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak yukarıda belirtilen miktarlarda kendilerine ödenmesine, manevi tazminat yönünden; ... yönünden açılan davanın husumet yönünden reddine, diğer davalılar yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile davacı ... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL, ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL olmak üzere toplam 140.000,00 TL’nin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan (sigorta şirketi yönünden talebin teminat limitleri çerçevesinde istendiğinden bu yönde sigorta şirketinin bir teminatı olmadığından sigorta şirketi hariç diğer davalılardan) müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Mahkeme kararına karşı süresi içinde asıl dosyada ve birleşen dosyada davacılar vekili ile her iki dosya davalısı Has Aras Iğdır Turizm Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 09.02.2018 tarih ve 2018/501 E.-2018/493 K. sayılı kararı ile asıl ve birleşen davada davacıların maddi tazminata ilişkin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, "...yeniden karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine..." karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin 16.01.2020 tarih ve 2018/190 E.-2020/24 K. sayılı kararı ile; asıl davada maddi tazminat açısından; ..., ... ve ... yönünden açılan destekten yoksun kalma tazminatı yönelik talebin vaki feragat sebebiyle reddine, ... İnşaat Taahhüt Nakliyat Elektrik İnşaat Mal. Hay. Tic. San. Ltd. Şti., ... ve ... yönünden açılan davanın destekten yoksun kalma tazminatına yönelik ödenen miktarın ibra olunan miktarı aşmadığı da nazara alınarak reddine, davacı ...’in gelir kaybına yönelik talep yönünden davanın kabulü ile 7.948,00 TL’nin davalılardan müştekeren ve müteselsilen alınarak dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacı ...’e ödenmesine, manevi tazminat yönünden; ... dışındaki diğer davalılar yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile (yargılama sırasında davalılardan Has Aras Ltd. Şti. tarafından davacı ... için yapılan 20.000,00 TL; davacı ... için yapılan 20.000,00 TL ve davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminat ödemesi de dikkate alınarak ve ilaveten) davacı ... ve eşi ... için ayrı ayrı 30.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 70.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte (... yönünden bir talep olmadığından bu davalı hariç olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine, fazlaya dair davanın reddine, birleşen davada maddi tazminat yönünden; destekten yoksun kalma yönünden açılan davanın davacılar ... ve ... yönünden reddine, ... ve ... yönünden destekten yoksun kalmaya yönelik açılan davanın yapılan ıslah da dikkate alınarak 247.121,84 TL’nin davacı ... ve 252.361,64 TL’nin davacı ... yönünden, davalı ... yönünden teminat limitleri dahilinde sorumlu olmak üzere kabulü ile davalı ... yönünden dava tarihinden, diğer davalılar yönünden ise kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak yukarıda belirtilen miktarlarda kendilerine ödenmesine, manevi tazminat yönünden; ... dışındaki davalılar yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile davacı ... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL, ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL olmak üzere toplam 140.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte ... dışındaki davalılardan (sigorta şirketi yönünden talebin teminat limitleri çerçevesinde istendiğinden bu yönde sigorta şirketinin bir teminatı olmadığından sigorta şirketi hariç diğer davalılardan) müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine, fazlaya dair davanın reddine karar verilmiştir.
D. Kaldırma Kararı Sonrası İlk derece Mahkemesi Kararına Karşı İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin 16.01.2020 tarih ve 2018/190 E.-2020/24 K. sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Has Aras Ltd.Şti. vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili ile asıl ve birleşen dosyada davacılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 18.01.2021 tarih ve 2020/1359 E.-2021/101 K. sayılı kararı ile davalı Has Aras Ltd.Şti.vekilinin, davalı ... vekilinin, davalı ... vekilinin, asıl ve birleşen dosyada davacılar vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde birleşen davada davacılar vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Dairenin 2021/14439E.-2021/3021K. sayılı ilamı ile, "Davalı ... vekili Avukat ... dosya temyiz incelemesine gönderildikten sonra 09.02.2021 havale tarihli dilekçesi ile bir kısım davacı ile sulh olduklarını bildirdiğinden anılan davalı vekilinin vekaletnamesinde sulhe yetkisi olduğu hususu da dikkate alınarak sulh hususunda davanın tümü yönünden ek karar verilmesi için dosyanın mahkemesine geri çevrilmesine" karar verilmiştir.
Dairenin geri çevirme kararı sonrasında İlk Derece Mahkemesince 14.07.2021 tarihli ek kararı ile; birleşen dosyada maddi tazminat yönünden; destekten yoksun kalma yönünden açılan davanın davacılar ... ve ... yönünden reddine, kaza tarihi olan 23.01.2014 tarihindeki ZMMS poliçe limiti olan 268.000,00 TL (davacı ... için 138.000,00 TL, davacı ... için 138.000,00 TL olmak üzere) tutarlı maddi tazminat istemine ilişkin davacı taraf ile davalı ... Şirketinin sulh olması nedeni ile maddi tazminat davasının toplam 268.000,00 TL tutarlı kısmının konusuz kalmış olması sebebi ile bu kısım yönünden karar verilmesine yer olmadığına, ... ve ... yönünden destekten yoksun kalmaya yönelik açılan davanın yapılan ıslah ve sulh de dikkate alınarak 113.121,84 TL’nin davacı ... ve 118.361,64 TL’nin davacı ... yönünden, davalı ... dışındaki diğer davalılar yönünden kabulü ile kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak yukarıda belirtilen miktarlarda kendilerine ödenmesine karar verilmiştir.
Birleşen davada davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davacılar ... ve ...bakımından destekten yosun kalma tazminatı davasının reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olmadığını, müteveffanın davacıların abisi olup kardeşlerine ilerde destek vereceğinin dikkate alınması gerektiğini, manevi tazminat miktarlarının da oldukça düşük tutulduğunu belirtmiştir.
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; Bayburt Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/13 Esas sayılı dosyasında uzman bilirkişiden alınan 05.05.2014 tarihli bilirkişi raporunda davalı idareye herhangi bir kusur atfedilmediğini, istinaf öncesi alınan Adli Tıp Kurumu İstanbul Trafik İhtisas Dairesi tarafından düzenlenen 25.08.2016 tarihli raporda da davalı idareye herhangi bir kusur atfedilmediğini, buna rağmen hükmedilen tazminattan sorumlu tutulmalarının doğru olmadığını belirtmiştir.
davalı ... tarafından Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53,54 ve 56 ıncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85,87,89,90,91 inci maddeleri, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları,
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının, birleşen davada davacılar ..., ...y, ...ve ...'in aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
Olay tarihinde yürürlükte olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56 ncı maddesi hükmüne göre hâkimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. KHükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir.
O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar. Mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 tarihli ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hâkim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.
Somut olayda olayın oluş şekli, birleşen davada davacıların ölene yakınlığı, desteğin kusursuz olması olay tarihi ve yukarıdaki ilkeler göz önüne alındığında, birleşen davada davacılar için takdir olunan manevi tazminatların bir miktar az olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun daha üst düzeyde manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.
1-Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının, birleşen davada davacılar ..., ...y, ...ve ...'in diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2-Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle birleşen davada davacılar vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
492 Sayılı Harçlar Kanunu’nun 13/J maddesi uyarınca davalı ...'nden harç alınmamasına,
Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
14.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.