3.... Taşımacılık İnşaat Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili Avukat ..., 4....
Taraflar arasında görülen trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacılar vekili, davalı ... A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ... Taşımacılık İnşaat Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili
tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalılardan ...'ın sürücüsü, davalı ...Ş.'nin zorunlu trafik sigortacısı, davalı ... Taşımacık İnşaat Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin maliki ve davalı ...'nin İhtiyari Mali Mesuliyet sigortacısı olduğu kamyonun, 15.08.2014 tarihinde davacıların eşi/babası olan ...'nın yönetimindeki motosiklete çarpması sonucu davacıların desteğinin vefat ettiğini belirterek davacıların her biri için 2.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 6.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, (davalı ...Ş. yönünden poliçe teminatı ile sınırlı kalmak kaydıyla ve limitin yetersiz kalması halinde aşan kısım için ...'nden poliçe teminatı ve limiti dahilinde olmak üzere) ve davacıların her biri için 100.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı sürücü, davalı işleten ve davalı ...'nden müştereken ve müteselsilen (davalı ... yönünden poliçe teminatı ve manevi tazminat limitiyle sorumlu olmak kaydı ile) tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 30.03.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini, davacı eş ... yönünden 336.024,73 TL, davacı ... yönünden 44.768,56 TL, davacı ... yönünden 103.202,00 TL olmak üzere toplam 483.995,29 TL'ye yükseltmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan aracın, davalı ... nezdinde ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün kusurunun kanıtlanması gerektiğini, zorunlu trafik sigortası poliçe limitinin aşılması halinde davalı ... şirketinin sorumluluğunun gündeme geleceğini, avans faizi talebinin haksız olduğunu, maddi tazminat talebinin öncelikle zorunlu trafik sigorta poliçesinden karşılanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalının sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, manevi tazminat taleplerinin teminat kapsamı dışında kaldığını, davalı şirket sigortalısının dava konusu kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, davacıların desteğinin müterafik kusurunun bulunduğunu, faiz talebinin haksız olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı ... Taşımacılık İnşaat Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve davalı ..., davaya cevap vermemiştir.
Mahkemenin 26.05.2016 tarihli ve 2014/360 Esas, 2016/89 Karar sayılı kararıyla; iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre davanın kabulü ile davacılar ... için 336.024,73 TL, ... için 44.768,56 TL, ... için 103.202,00 TL maddi tazminatın davalılardan ... ve ... Taşımacılık İnş. Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'den kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve diğer davalılar Türkiye Sigorta A.Ş. ve ...'nden ise temerrüt tarihi olan 02.10.2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile (davalı ...Ş.'nin sorumluluğunun davacı ... yönünden 186.065,09 TL ve davalı ...'nin sorumluluğunun bakiye zarar ile sınırlı kalması kaydı ile) davacılara verilmesine ve davacıların her biri için 100.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ..., ... Taşımacılık İnş. Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti ve ...'nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile (davalı ... yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile) davacılara verilmesine karar verilmiştir.
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili, davalı ...Ş. vekili ve davalı ...r Taşımacılık İnş. Gıd. ve Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 07.05.2019 tarihli ve 2016/12892 Esas, 2019/5659 Karar sayılı ilamı ile "...Dava dilekçesinde, desteğin sağlığında Tekel bayiliği yaptığı beyan edilmiş, Mahkemece murisin işletmesinin bağlı olduğu ...Vergi Dairesi Müdürlüğünden en son yıllık gelir vergisi beyannamesi ile ...Esnaf ve Sanatkarlar odasından murisin vefat ettiği tarihten günümüze kadar yıllara göre artan kazançları getirtilmiş, dosyada serbest muhasebeci ve mali müşavir bilirkişiden aldırılan hesap raporunda; murisin tekel bayiliği ve birahane işletmeciliği yaptığı ...Esnaf ve Sanatkarlar Odasınca bildirilen 2013 yılı hasılatı ve vefat etmeden önceki 8 aylık dönemde elde ettiği hasılata göre 2014 yıllık hasılatı belirlenmek ve ticari mal satış maliyeti ve işletme giderleri düşülmek suretiyle son 8 aylık dönemde gelirinin aylık 2.659,32 TL olacağı hesaplanmış ise de, desteğin gelirinin tespitine yönelik hesap bilirkişisi raporu denetime ve hüküm kurmaya elverişli değildir. Bu durumda mahkemece; raporu düzenleyen mali müşavir serbest muhasebeci bilirkişiden, desteğin gerçek gelirin net biçimde saptanması için; vergi mükellefi olarak iş yeri işleten desteğin vefatından sonra bayiliğin mirasçıları tarafından devam edilip edilmediğide araştırılarak işletmesi ile ilgili olarak Vergi Dairesinden ve SGK'dan getirtilen beyanname ve kayıtlar ile işletmeye ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde inceleme yaptırılmak suretiyle desteğin geliri belirlendikten sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek tazminat hesabı konusunda da ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi doğru görülmemiştir. Davacılar vekili, dava konusu kaza sonucu davacıların eşi ve babalarının ölümünden dolayı duydukları üzüntü nedeniyle, davacıların her biri için 100.000,00'er TL olmak üzere toplamda 300.000,00 TL manevi tazminat isteminde bulunmuş; mahkemece talebin tam kabulüne karar verilerek hükümde belirtilen miktarlarda manevi tazminata karar verilmiştir. 6098 sayılı TBK'nun 56.(818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 47.) maddesi hükmüne göre, hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Manevi tazminat, zarara uğrayanda, manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.6.1966 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanır iken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir. O halde mahkemece; meydana gelen trafik kazası sonucu davacıların murisinin ölümü nedeniyle duydukları acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla;kazanın oluş şekli, kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ve kazanın meydana geldiği tarih ve olay tarihindeki paranın alım gücü göz önünde bulundurularak davacılar için hak ve nasafet kuralları çerçevesinde daha düşük manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, somut olaya ve tarafların durumuna nazaran yüksek miktarda manevi tazminata hükmedilmesi uygun görülmemiş ve kararın bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına, davalı ... A.Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilinin vekalet ücretine yönelik temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, davalı ... vekili, davalı ...Ş. vekili ve davalı ...r Taşımacılık İnş. Gıd. ve Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyulmak suretiyle vergi dairesi, kolluk, belediye, esnaf ve sanatkarlar odası yazı cevaplarının dosya kapsamına alındığı, 19.04.2021 tarihli bilirkişi raporuna göre desteğin 2014 yılında gelirinin 8 aylık dönemde ortalama 2.659,33 TL olduğu, desteğin vefatından sonra mirasçıların ekonomik faaliyeti devam ettirmedikleri, bozma sonrası alınan hesap raporunun gerekçeli, bilimsel ve denetlenebilir mahiyette olup dosya kapsamı ve içeriğindeki delillere uygun bulunduğu gerekçesi ile davacı ... için 336.024,73 TL, davacı ... için 44.768,56 TL, davacı ... için 103.202,00 TL maddi tazminatın davalılardan ... ve ... Taşımacılık İnş, Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'den kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve diğer davalılar Türkiye Sigorta A.Ş. ve ...'nden ise temerrüt tarihi olan 02.10.2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile (davalı ...Ş.'nin sorumluluğunun davacı ... yönünden 186.065,09 TL ve davalı ...'nin sorumluluğunun bakiye zarar ile sınırlı kalması kaydı ile) davacılara verilmesine, davacı ... için 70.000,00 TL manevi tazminat, davacı ... için 50.000,00 TL manevi tazminat, davacı ... için 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ..., ... Taşımacılık İnş. Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti ve ...'nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile (davalı ... yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile) davacılara verilmesine karar verilmiştir.
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili ve davalı ...r Taşımacılık İnş. Gıd. ve Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; bozma sonrası oluşturulan yeni karara itiraz ettiklerini, hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğunu, davalılardan ... vekille temsil edilmediği halde lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru bulunmadığını, yargılama giderleri ve harçlara ilişkin belirlemenin hatalı olduğunu belirtmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; desteğin gelirinin doğru belirlenmediğini, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının fazla olduğunu, faize ilişkin hükmün hatalı kurulduğunu, poliçe limiti ile sınırlı kalmak kaydıyla vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan hesaplamanın hatalı olduğunu, poliçe limiti ile sınırlı kalmak kaydıyla vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Davalı ...r Taşımacılık İnş. Gıd. ve Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; kusuru kabul etmediklerini, davacıların desteğinin müterafik kusurunun bulunduğunu, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, desteğin gerçek gelirinin tespit edilemediğini belirtmiştir.
Uyuşmazlık, davalıların sürücüsü/işleteni/sigortacısı olduğu aracın karıştığı 15.08.2014 tarihli çift taraflı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölen karşı araç sürücüsünün desteğinden yoksun kalan davacı eş/çocukların destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 323 üncü maddesinin birinci fıkrasının ğ bendi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Kanun'un 85,89,90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası.
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ...r Taşımacılık İnş. Gıd. ve Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin tüm, davacılar vekili, davalı ... A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Davacılar vekilinin diğer temyiz sebepleri incelendiğinde;
a-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 323 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (ğ) bendinde vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücretinin yargılama giderlerinden sayılacağı, 326 ıncı maddesinde ise kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği düzenlenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta; davalılardan ...'ın yargılama süresince vekil ile temsil edilmediği, ancak mahkemece davalı ... lehine reddedilen manevi tazminat miktarı yönünden vekalet ücretine hükmedildiği anlaşılmaktadır. Şu durumda, yargılamada kendisini vekil ile temsil ettirmeyen davalı ... lehine vekalet ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.
b-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası; ''Müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunur." hükmünü içermektedir.
Dosya kapsamına göre davanın trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, mahkemece bozma ilamına uyularak verilen kararda, davacılar yönünden manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne dair hüküm kurulduğu, ret sebebi ortak olan davalı ...r Taşımacılık İnş. Gıd. ve Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti, davalı ... A.Ş. ve davalı ... yararına reddedilen manevi tazminat miktarı yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, mahkemece; her bir davacı yönünden reddedilen manevi tazminat talebi bakımından ret sebebi ortak olduğundan, davalılar ...r Taşımacılık İnş. Gıd. ve Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... A.Ş. yararına tek nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, ayrı ayrı nispi vekalet ücretine karar verilmesi doğru olmamıştır. Kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.
c-Dosya incelendiğinde; mahkemece bozma ilamına uyularak verilen kararın, hüküm kısmının C-2 bendine göre manevi tazminat yönünden alınması gereken 11.612,70 TL harç için kabul-red oranı dikkate alınarak hesaplanan (%56,67 kabul-%43,33 red) 6.580,92 TL'nin davalılar ..., ... Taşımacılık İnş. Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti ve Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen hazine adına tahsiline, bakiye 5.031,78 TL harcın davacılardan hazine adına tahsiline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre mahkemece; manevi tazminat yönünden davacı tarafça yatırılması gereken dışındaki harç miktarının, davalılar ..., ... Taşımacılık İnş. Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti ve Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi gerekirken bakiye harcın davacılardan tahsiline ilişkin yazılı şekilde hüküm kurulması da bozmayı gerektirmiştir.
3. Davalı ... A.Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;
Davalı ...Ş. kazaya karışan aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısı, davalı ... A.Ş. ise aynı aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı olup davalı ...Ş.'nin sorumluluğu maddi tazminat yönünden ve kaza tarihindeki teminat limitleri ile sınırlı, davalı ... A.Ş.'nin sorumluluğu ise maddi tazminat yönünden Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortasının limitinin yetmemesi halinde aşan kısım için artan mali sorumluluk limitiyle ve manevi tazminat yönünden poliçe ile belirlenen bedelle sınırlı sorumluluktur. Ayrıca davalı ... şirketleri; harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinden poliçe limitinin, toplam hükmedilen maddi tazminata oranı dahilinde sorumludur.
Dosya kapsamına göre mahkemece, tazminata hükmedilirken davalı ... şirketlerinin; teminat limiti ile sınırlı sorumlu tutulmalarına karar verilmiş ise de vekalet ücretinden teminat limiti ile orantılı şekilde sorumlulukları yerine tamamından diğer davalılar ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutuldukları anlaşılmaktadır.
Şu durumda; davalı ... şirketlerinin teminat limiti dahilinde tazminattan sorumlu olmaları ve vekalet ücretine hükmedilirken de limitin tazminata oranı dahilinde sorumlu tutulmaları gerekirken yazılı şekilde poliçe limitini aşar şekilde vekalet ücretinin tamamından diğer davalılar ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları doğru görülmemiştir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ...r Taşımacılık İnş. Gıd. ve Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin tüm; davacılar vekili, davalı ... A.Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2.Değerlendirme bölümünün (2-a), (2-b) ve (2-c) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının davacılar yararına; (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... A.Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının davalılar Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. ve Türkiye Sigorta A.Ş. yararına BOZULMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ...r Taşımacılık İnş. Gıd. ve Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne yükletilmesine,
Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılar ve davalılar Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. ve Türkiye Sigorta AŞ'ye iadesine,
Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,
21.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.