Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair karar, davacı-birleşen dosya davalısı vekili tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Asıl dava,kiralayan tarafından kiracı aleyhine açılan kira sözleşmesinden kaynaklanan kira parasının tahsili istemine, birleşen dava ise, kiracı tarafından kiralayan aleyhine açılan haklı fesih nedeniyle fesih tarihine kadar ödenen kira parasının iadesi istemine ilişkindir. Mahkemece Asıl davanın reddine,Birleşen davanın kabulüne, 35.400.-TL'nin dava tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi üzerine hüküm davacı-birleşen dosya davalısı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
...-Dosya kapsamına, toplanan delillere, mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verilmiş olmasına ve takdirde de bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı-birleşen dosyanın davalısı vekilinin asıl davanın reddine ilişkin temyiz itirazları tümden, birleşen dosyada davanın kabulüne ilişkin hükme yönelik olarak aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
...-Davacı-birleşen dosya davalısı vekilinin birleşen davanın kabulüne ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Birleşen davada,davacı kiracı vekili,dava dilekçesinde, davacı şirket tarafından 05/02/2008 tarihli sözleşme ile davalı İdareye ait ... nolu antreponun ... yıl süre ile kiralandığını,sözleşmenin ....maddesi uyarınca 112.500 TL bedelli teminat mektubunun davalı idareye teslim edildiğini,davacı kiracının sözleşmenin imzalanmasından sonra ....madde gereğince ... Müsteşarlığından antreponun açılması ve işletilmesi izninin verilmesi için gereken işlemlere başladığını,ancak ilgili belediye tarafından kiralanan taşınmazın imar ve ruhsat şartlarının bulunduğu mevki itibariyle ve imar planı doğrultusunda mümkün olmadığı bildirilerek Belediye ve İtfaiye tarafından ruhsat taleplerinin reddedildiğini, kira sözleşmesinin ana ve tek amacının mecurun antrepo olarak kullanılması olduğunu davalı idare tarafından kiralanan taşınmazın davacı kiracıya teslim edilmediğini, sözleşmenin ....maddesi uyarınca yer tesliminin yapılabilmesi için gerekli ruhsatın alınmasının şart olduğunu davacının teslim etmediği yerin kirasını tahsil etmeye çalıştığını, BK 249.md uyarınca kiracıdan edimin ifasının istenilemeyeceğini,davacı kiracının gerekli ruhsatların alınamaması üzerine sözleşmenin ....... maddesi uyarınca ... 28.Noterliğinin ... Haziran 2008 tarihli ihtarı ile sözleşmenin feshedildiğini,ancak davalı idarenin haksız olarak uhdesinde bulunan teminat mektuplarının sözleşmenin sona erme tarihi olan
tarihine kadar olan kira bedelleri için irat kaydedileceğinin bildirildiğini, davalının kendi kusuru ile ifa edemediği sözleşmeden doğan kira bedellerini kötü niyetli olarak tahsil etmeye çalıştığını, sözleşmenin ifasının her iki taraf içinde imkansız hale geldiğinden BK'nun ....maddesi gereğince sözleşmenin batıl olduğunu,davalı idarenin yer teslimi yapılmayan yer için kira sözleşmesini devam ettirmeye çalıştığını,davacının kiralayana borcu bulunmadığını,gerçekleşmesi hiç bir zaman mümkün olmayacak kira sözleşmesine ilişkin olarak davacı şirkete sözleşmenin fesih tarihi olan 05/06/2008 tarihine kadar kira bedeli olarak toplan 35.400 TL ödeme yapıldığını belirterek teminat mektubunun(112.500 TL bedelli) nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasını,fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak davacı kiracının davalı idareye yaptığı 35.400 TL kira ödemesinin en yüksek faizi ile birlikte iadesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı idare vekili,cevap dilekçesinde,işletme ruhsatının alınmaması nedeniyle davalı idareye bir yükümlülük yüklenemeyeceğini,kira bedelinin ödenmemesine dayanak olamayacağını,kiracının haksız feshi halinde teminatın irat kaydedileceği sözleşme hükmü olduğunu belirterek davanın reddini savunmuş,mahkemece,dava konusu olayda kiracıya yer teslimi yapılmasının işyeri açma -çalıştırma ruhsatının ibrazına bağlı olduğu ve taşınmazın iskan ruhsatı olmadığından kiracıya ilgili belediye tarafından ruhsat verilmemesi karşısında kiracının sözleşmenin feshinde haklı olduğu kanatine varılarak birleşen davanın kabulü ile kiracı tarafından kiralayana yapılan 35.400 TL kira ödemesinin geri iadesine karar verilmiştir.
Asıl davada,davacı kiralayan tarafından davalı kiracının sözleşmeyi feshinin usulsüz olduğu belirtilerek şimdilik ... aylık kira bedeli olan 262.500 TL'nin tahsili istemiyle açılan davada,davalı kiracı vekilinin cevap ve karşı dava dilekçesi ile asıl davanın reddine ve karşı dava olarak da sözleşmeyi haklı nedenle feshetmeleri nedeniyle ödenen 35.400 TL kira parasının iadesini talep ve dava ettiği,ancak karşı davanın süresinde açılmaması üzerine mahkemece HMK'nun 133/... maddesi gereğince karşı davanın tefrikine karar verildiği,daha sonra her iki davanın birleştirilmesine karar verilerek yapılan yargılama sonunda asıl davanın reddine,birleşen davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür.
Taraflar arasında ........2008 başlangıç tarihli ve 31.....2012 tarihine kadar geçerli olmak üzere davalı idareye ait ... .... Gümrüklü Ambarlar sahasındaki TCDD .... Gar Müdürlüğünde bulunan ... nolu antreponun kiralandığı,.... Gümrük Müdürlüğünce davacı kiracıdan işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı istenmesi üzerine ilgili belediyeye müracaat eden davacı kiracının binalarda yapı iskan belgelerinin bulunmaması nedeniyle belediyece işletme ruhsatlarının verilmediği,işletme ruhsatının alınabilmesi için imar durumu terk ve tevhid işlemlerinin yapılması,İSKİ,itfaiye ve sivil savunma müdürlüklerinden onay ve belgeler gerektiği,bu onay ve belgelerin kiracı tarafından sağlanmasının mümkün olmadığı,bu nedenle davacı kiracının kira sözleşmesini feshettiği,fesih tarihine kadar kiracı tarafından kiralayana 35.400 TL kira parası ödendiği hususlarında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Mahkemece kiracının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği kabul edilerek ödenen kira paralarının iadesine karar verilmiştir. Dosyadaki bilgi ve belgeler doğrultusunda kiracının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinin kabulü gerekmektedir. Ancak kira sözleşmesinin ödeme şekli başlıklı ....maddesinde “...sözleşme başlangıcının imza tarihi olduğu ancak gerekli izin ve ruhsatların alınmasına kadar işletme öncesi kira bedeli olarak belirlenen kira bedelinin %... sinin alınacağı,izin ve ruhsatların belirlenen tarihten önce alınıp işlemlere başlanılması halinde bu tarihten itibaren kira bedelinin tam alınacağı...” kararlaştırılmıştır.
Buna göre kira sözleşmesinin ....maddesinde ruhsatların alınması tarihine kadar kiraların %... sinin ödeneceği kararlaştırılmış olup,davacı kiracıya, ödenmesi gereken %... kira parasının iadesi söz konusu olamaz. Mahkemece,kira sözleşmesinin ....maddesi üzerinde durularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.
Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.
Yukarıda (...) No'lu bentte açıklanan nedenlerle asıl davanın reddine ilişkin hükmün ONANMASINA, (...) No'lu bentte açıklanan nedenlerle birleşen davaya ilişkin hükmün 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici ....madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca BOZULMASINA, onanan kısım için aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacı-karşı davalıya iadesine .../04/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.