Davalılar ... vd. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı T.H.S.S. Büyükçekmece Yapı Koopertifi vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı kooperatif ve ... yönünden feragat nedeni ile reddine, diğer davalılar yönünden tapu iptali ve tescil talebinin reddine, bedel tahsiline yönelik talebin kabulüne
Taraflar arasındaki tapu iptal ve tescil, olmadığı takdirde alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davalılar ... ve Kooperatif aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle reddine, davalı şahıslar aleyhine açılan davada tescil talebinin reddine, bedele yönelik talebin kabulüne karar verilmiştir.
Kararın, davalılar ... vd. vekili ile davalı T.H.S.S. Büyükçekmece Yapı Koopertifi vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar ... vd. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı T.H.S.S. Büyükçekmece Yapı Koopertifi vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı kooperatif ve ... yönünden feragat nedeni ile reddine, diğer davalılar yönünden tapu iptali ve tescil talebinin reddine, bedel tahsiline yönelik talebin kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili, davalı ... vd. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
1. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... Noterliğinde düzenlenen satış vaadi sözleşmesi ile İstanbul, Büyükçekmece, ..., 669 ada, 3 parsel sayılı taşınmazı davalılar ..., ..., ... ve ...'tan satın aldığını, davalıların bu yerin kendilerine ait olduğunu ispatlamak üzere, Büyükçekmece Belediye Başkanlığında kendilerine verilen arsa tahsis belgesini ve Gürpınar Belediye Başkanlığınca verilen 16.03.1994 tarihli yapı ruhsatını gösterdiklerini, belgelerdeki parsel numaraları ile satış vaadine konu olan taşınmazın parsel numarasının farklı olduğunu beyan eden davacıya bu taşınmazın arsa tahsis belgesine istinaden kendilerine geçtiğini, daha sonra arsa tahsis belgesinde yazılı olan parselde imar uygulamaları yapılarak farklı parsellere revizyon gördüğünü, son olarak da satış vaadi tarihi itibariyle taşınmazın 669 ada, 3 parsel olarak tapuya kaydedildiğini söylediklerini, davacının da satışı yapan davalıların bu sözlerine güvenerek yaklaşık 460.000,00 USD satış bedelini peyderpey ödeyerek dava konusu taşınmazı satın aldığını ve o tarihten bu yana taşınmazı kullandığını, davacının parasını ödeyerek satın aldığı taşınmazın adına tescilinin sağlanması için öncelikle bu taşınmazın parsel numarasının ve mülkiyetinin tespit edilmesinin gerektiğini, kooperatif ile davacı arasında muaraza bulunduğunun ve öncelikle bu muarazanın giderilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın davacı adına tescilinin sağlanamaması halinde ödemiş olduğu bedelin kendisine ödenmesi gerektiğini, İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi,,,, Köyü, 669 ada, 3 parsel sayılı taşınmazın tüm geldileri ile birlikte incelenerek, isabet ettiği parselin ve bu parseldeki hak sahibinin tespitini, satış vaadi ile satın alan müvekkili adına kayıt ve tescilini, dava konusu taşınmazın müvekkili adına tescilinin mümkün olmaması halinde, taşınmazın değerinin denkleştirici adalet prensibi gereğince belirlenerek dava tarihinden itibaren faizi ile birlikte satış vaadinde bulunan davalılardan alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir.
2. Davacı vekili 13.10.2017 tarihli dilekçe ile; davalılar T.H.S.S Büyükçekmece Yapı Kooperatifi ve ... hakkındaki davasından feragat etiklerini, davanın diğer davalılar ..., ..., ... ve ... hakkında devam etmesini talep ettiklerini bildirmişlerdir.
3. Davacı vekili; 09.11.2017 tarihli ıslah dilekçesi ile; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere Borçlar Kanunu 96 ıncı (Türk Borçlar Kanunu 112 inci) maddesi gereğince ifa imkansızlığı nedeniyle oluşan müspet zararları ile taşınmazın dava tarihindeki denkleştirici adalet prensibi gereğince belirlenen değerinin tazminini, ayrıca dava dilekçesinde harca esas değer olarak belirtilen 10.000 TL tazminat taleplerinin, harcı alınmak suretiyle davalılar ..., ..., ... ve ... yönünden 1.033.879,00 TL artırılarak Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107 inci maddesi gereğince bilirkişi incelemesi sonucunda taşınmazın dava tarihindeki değeri olarak belirlenen 1.043.879,00 TL’ye yükseltilmesini, 1.043.879,00 TL tazminatın davalılar ..., ..., ... ve ...’tan dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir.
1. Davalı ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa tahsis belgesi ile Büyükçekmece Belediyesi tarafından kendilerine tahsis edildiğini, taşınmazın tapusunun halen kendilerine belediye ile yaşanan sorunlar nedeniyle geçmediğini, belediyece yapılan imar planlarında bu taşınmazın hazine adına tescil edildiğini, sorunu çözmek isteyen belediyenin bu şekilde hazine adına tescil edilmiş taşınmazları Hazineden devralarak, tahsis yapılan hak sahiplerine devredeceğini açıkladıklarını ve anlaştıklarını 110.000,00 TL bedel üzerinden kendilerine tahsisli 669 ada, 3 parseli davacıya satmayı vaad ettiklerini, daha sonra taşınmazın bulunduğu bölge Beylikdüzü Belediyesine geçtiğinden yeni yapılan imar planında yeniden hazine adına tescil edildiğini, Beylikdüzü belediyesi hazine adına tescil edilmiş taşınmazları bir biçimde hazineden devralarak, tahsis sahiplerine devredeceğini beyanla davanın reddini savunmuştur.
2. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu parsellerde oluşan zarardan müvekkili idarenin sorumlu tutulmaması gerektiğini, bu nedenle müvekkili idareye husumet yöneltilmesinin usul ve yasalara aykırı olduğunu, bahsi geçen davadaki taşınmazla ilgili olarak yapılan imar uygulamasının iptali için idare mahkemesine başvurulması gerektiğini beyanla, davanın reddini savunmuştur.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalılar ve murislerinden satış vaadi sözleşmesiyle taşınmaz satın aldığı, taşınmazın davacı adına kayıt ve tescilinin yapılmadığı, dava konusu taşınmazın Büyükçekmece 2. Asliye hukuk Mahkemesinin 2014/455 Esas sayılı dosyasında davalı T.H.S.S Büyükçekmece Yapı Kooperatifi adına tapuya kayıt ve tescil edildiği, davacı tarafın davalılar ... ve Kooperatif hakkındaki davasından feragat ettiği, taşınmazın dava tarihi itibari ile değerinin 1.043,879,00 TL olduğu, bu bedelin satış vaadi sözleşmesine aykırı davranan davalı şahıslardan tahsili gerektiği kanaatiyle davalılar ... ve Kooperatif aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle reddine, davalı şahıslar aleyhine açılan davada tescil talebinin reddine, bedele yönelik talebin kabulüne ve davalı ... ve Kooperatif aleyhine ıslah talebinde bulunulmadığından dava değerinin bu davalılar yönünden 10.000,00 TL olarak değerlendirilmesine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... vd. vekili ve davalı ... Koopertifi vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
1. Davalılar ..., ... ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının mümkün olmadığını, mahkemece bu hususun göz ardı edildiğini, somut olayda müvekkilinin kusurlu ve sorumlu olmadığını, “ifa imkânsızlığı” halinin söz konusu olduğunu, bu nedenle de ödenen bedellerin iadesine karar verilmesi gerekirken, taşınmazın değeri üzerinden tazminata hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının ödediği bedelin denkleştirmesine yönelik bir talebi bulunmadığından, ödenen paranın ifanın imkânsızlaştığı tarihten itibaren işleyecek faizle birlikte iadesine karar verilmesi gerektiğini, mahkemece davacının talepleri netleştirilmeden herhangi bir gerekçe de sunulmadan menfi ve müspet zararın kabul edildiğini, davacı tarafın ödediğini iddia ettiği paranın tutarını ispatlayamadığını, davacının taşınmazı üçüncü şahıslara kiraladığını ve kira bedellerini tahsil ettiğini, bu nedenle iade edilecek tutardan davacının elde ettiği menfaatlerin mahsup edilmesi gerekirken, mahkemece bu hususun göz ardı edilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı T.H.S.S Büyükçekmece Yapı Kooperatifi vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; vekalet ücretinin eksik tayin edildiğini, davanın feragat nedeniyle reddine değil, esas yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, lehe verilen vekalet ücretinin 82.796,31 TL olarak düzeltilmesini talep etmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar ..., ... ve ... vekili istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı T.H.S.S. Büyükçekmece Yapı Kooperatifi vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, istinaf talebi kabul edilen davalı yararına takdir edilen avukatlık ücretinin yeniden belirlenmesine (istinaf itirazı bulunmadığından diğer davalı hazine için takdir edilen tutarın değiştirilmesine yer olmadığına) karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vd. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
1. Davalı ... vd. vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
2. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın davalı T.H.S.S. Büyükçekmece Yapı Kooperatifi adına Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/455 Esas, 2014/607 Karar sayılı kesinleşmiş ilamı ile tescil edilen taşınmaz ile aynı taşınmaz olduğunun anlaşılması üzerine davalılar T.H.S.S. Büyükçekmece Yapı Kooperatifi ve Maliye Hazinesinin huzurdaki davada taraf sıfatının olamayacağı anlaşıldığından, davaya Yargıtay İçtihatları doğrultusunda diğer davalılar hakkında müspet zararların tazmini olarak devam edilmek üzere bu davalılar hakkındaki davadan feragat edildiğini, ardından satış vaadinde bulunan davalılar yönünden ıslah talebinde bulunulduğunu, diğer bir deyişle davalı kooperatif yönünden davanın ıslah edilmediğini, davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığını, davalı T.H.S.S. Büyükçekmece Yapı Kooperatifi tarafından yapılmış geçerli bir istinaf da olmadığını, zira davalının nispi istinaf harcını yatırmadığını, ilk derece mahkemesince davanın feragat nedeniyle reddine karar verilirken her bir davalı yönünden ayrı ayrı 4.080,00 TL vekalet ücretine hükmedilmediğini, bölge adliye mahkemesi kararında verilen yeni hükümle davalı ... lehine tek başına 4.080,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, istinaf mahkemesi kararında Yerel Mahkemenin ek kararı sehven dikkate alınmayarak faiz ve müşterek müteselsil sorumluluk hakkında eksik karar verildiğini beliterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Uyuşmazlık, gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptal ve tescil olmadığı takdirde alacak istemine ilişkindir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 706 ve 716 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 29 ve 237 inci maddeleri, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 89 uncu maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 inci maddesi.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekilinin tüm, davacı vekilinin ise aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Dava, gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptal ve tescil olmadığı takdirde alacak istemli olarak açılmış olup, yargılama devam ederken davacı vekili davalı Kooperatif ile Hazine'ye karşı açtığı davadan feragat ettiğini bildirmiş ve diğer davalılara karşı ise davasını tazminat istemi yönünden ıslah ederek 1.043.879,00 TL'ye çıkardığını belirtmiştir. Davacı taraf, davayı açarken 10.000,00 TL bedel üzerinden harç yatırmış olup, davalı Kooperatif ve davalı Hazine yönünden davadan feragat ettiğini bildirdikten sonra diğer davalılar yönünden ıslah ile dava değerini arttırmıştır.
3. Bilindiği üzere feragat, kati bir hükmün hukuki neticelerini hasıl edecektir. Yine belirtmek gerekir ki feragatin geçerliliği karşı tarafın muvafakatine bağlı değildir. Etkisini onu yapanın tek yönlü irade beyanı ile doğurur. Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamaları da bu doğrultudadır. (11.4.1940 tarihli ve 70 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.5.1992 tarihli ve 1992/2-250/364 sayılı kararı)
4. Bu açıklamalara göre; bir kısım davalılar yönünden davadan feragat edildikten sonra artırılan dava değerinin, feragat eden davalılara da etkisi olacağını kabul etmek doğru değildir. Davalı Hazine ve Kooperatif aleyhine açılan davada feragat tarihi itibariyle harçlandırılmış değer 10.000,00 TL olduğunda göre, bu davalılar lehine harçlandırılmış değer olan 10.000,00 TL üzerinden vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken ıslah talebiyle artırılan dava değerinin feragat edilen davalılara da yansıtılarak vekalet ücreti hesaplanması isabetli olmamıştır.
5. Öte yandan, hükmün hangi hususları kapsayacağı 6100 sayılı HMK’nın 297 inci maddesinde belirtilmiştir. Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir. Buna göre; davacı tarafın dava dilekçesinde ve ıslah dilekçesinde alacak talebine ilişkin faiz istemi de olduğu halde bu talep hakkında, olumlu olumsuz bir karar verilmemiş olması da doğru görülmemiştir.
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.12.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olmak üzere karar verildi.